1 czerwca na Litwie wystartował maraton egzaminacyjny matury-2026. Tradycyjnie sesja państwowych egzaminów maturalnych rozpoczęła się od egzaminu z języka litewskiego i literatury, który jest jedynym obowiązkowym egzaminem na maturze. Do uzyskania świadectwa dojrzałości należy zdać dwa egzaminy: z języka litewskiego i literatury oraz z dowolnego wybranego przedmiotu lub napisać tzw. pracę dojrzałości. Nie ma ograniczeń co do ilości składanych egzaminów - uczniowie mogą wybierać według własnych potrzeb.

2 maja w Wilnie odbyła się kolejna Parada Polskości organizowana przez Związek Polaków na Litwie dla uczczenia Dnia Polonii i Polaków za Granicą oraz Święta Konstytucji 3 Maja. Od ponad dwóch dziesięcioleci łączy ona w świąteczne majowe dni Polaków zamieszkałych na Litwie w samym sercu Wilna w przeżywaniu radości i dumy z przynależności do narodu polskiego oraz licznej, silnej i solidarnej diaspory polskiej na Litwie.

W końcu pierwszej dekady czerwca na Litwie gościła sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej RP Joanna Mucha. Głównym celem wizyty pani wiceminister było spotkanie z minister oświaty nauki i sportu Litwy Ramintą Popovienė i omówienie szeregu kwestii związanych z oświatą w języku polskim na Litwie. Było to pierwsze spotkanie przedstawicielek resortu edukacji obu państw po zmianie ekipy Ministerstwa Oświaty Nauki i Sportu na Litwie, po ubiegłorocznych wyborach do Sejmu RL i utworzeniu nowej koalicji rządzącej.

21 maja, z okazji z wielką pompą obchodzonego na Litwie Dnia Wspólnot Narodowych, w kościele św. Katarzyny w Wilnie odbyła się uroczysta ceremonia wręczenia odznaczeń dla zasłużonych przedstawicieli mniejszości narodowych oraz aktywnych działaczy społecznych, którzy swoją pracą i zaangażowaniem przyczyniają się do pielęgnowania różnorodności kulturowej na Litwie. Organizatorem wydarzenia i gospodarzem był Departament Mniejszości Narodowych przy Rządzie Republiki Litewskiej. Wśród odznaczonych byli też Polacy i to ma cieszyć. Dlaczego „ma”, a jednak nie cieszy bezwarunkowo (pomijając personalia)? Otóż z tej prostej przyczyny, że za piękną fasadą tego święta, udekorowaną utartymi frazesami o poszanowaniu i dumy z bogactwa, jakim są mniejszości, tak naprawdę, zaglądając w głąb gmachu – społeczeństwa - znajdziemy o wiele uboższe od fasady o wartości i rzeczywistą troskę o interesy tychże mniejszości wnętrze.

Taki dylemat wyniknął przed polską społecznością na Litwie w minionym tygodniu, kiedy 2 kwietnia poseł, przewodniczący Związku Ojczyzny – Litewskich Chrześcijańskich Demokratów Laurynas Kasčiunas na konferencji prasowej w Sejmie RL powiadomił dziennikarzy o przedstawieniu przez jego ugrupowanie do zarejestrowania poprawek do Ustawy o oświacie. Są one skierowane na rozszerzenie używania języka litewskiego w placówka oświatowych prowadzących proces edukacji w językach mniejszości narodowych oraz kształcenia imigrantów. Lider konserwatystów odnotował, że poprawki te nie mają dotyczyć oświaty w języku polskim, która, zgodnie z zapisami w Ustawie o mniejszościach narodowych, jest regulowana oddzielnymi podpisanymi umowami międzynarodowymi oraz białoruskim, prowadzonej w Wileńskim Gimnazjum im. Franciszka Skoryny.

Tego roku mija 80 lat od rozpoczęcia wielkiej wędrówki ludów w wyniku zaistniałych realiów w końcówce II wojny światowej. W największej mierze objęła ona Polaków i Niemców, paradoksalnie łącząc losy przedstawicieli narodu agresora i ofiary agresji, jak też przedstawicieli innych narodowości, którzy znaleźli się w tym miejscu Europy, gdzie miał łączyć się Wschód z Zachodem. W ramach tej „akcji” pożegnanie z Ojczyzną nastąpiło dla milionów osób, w większości byli to Polacy z kresów wschodnich II RP oraz Niemcy z tzw. terenów ziem odzyskanych.

Czy możemy o nim powiedzieć tak, jak w popularnej piosence: „to był rok, dobry rok. Z żalem dziś żegnam go”? Cóż, z pewnością dla każdego z nas był on inny: jednym szło jak z płatka, więc żegnali go w szampańskim humorze na sylwestrowej zabawie, dla innych – był to kolejny szeregowy rok przybliżający do kresu życiowej wędrówki.  Tak było i tak będzie – samo życie.

W Wilnie dobiega końca rekonstrukcja Biblioteki Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich. Dawna Państwowa Biblioteka Eustachego i Emilii Wróblewskich w Wilnie, która od zakończenia wojny i zmiany państwowości i ustroju przez 70 lat nosiła nazwę Biblioteki Litewskiej Akademii Nauk, w 2009 roku na mocy decyzji prezydium LAN, dzięki zabiegom jej ówczesnego dyrektora, częściowo odzyskała swoją nazwę: na budynku biblioteki uroczyście odsłonięto tablicę informującą, że teraz nosi ona nazwę Biblioteki Litewskiej Akademii Nauk im. Wróblewskich.

Pośrednie sprawdziany, które wzbudziły tak wiele emocji i negatywnych reakcji w społeczeństwie, doprowadziły do kryzysu w resorcie – do dymisji podał się minister oświaty, nauki i sportu Gintautas Jakštas oraz wiceminister Ramūnas S kaudžius, odpowiedzialny za model sprawdzianów pośrednich i ich wdrażanie na praktyce.

Minister oświaty, nauki i sportu Gintautas Jakštas wyraził swoje zdanie na temat zorganizowanego 23 marca br. przez Związek Polaków na Litwie wiecu protestu. We wpisie na Facebooku określił go jako „protest przeciwko dyskusji, który zorganizowała jedna partia polityczna”.