Za najstarsze korzenie szopki uznaje się IV wiek naszej ery. Około 330 roku cesarzowa Helena poleciła wybudować w betlejemskiej grocie marmurowy żłóbek, aby upamiętnić narodziny Chrystusa. Z czasem miejsce to zaczęło przybierać formę stajenki z rzeźbami Świętej Rodziny i pasterzy, a autentyczności dodawały... żywe zwierzęta. Zwyczaj szybko zyskał popularność i wraz z pielgrzymami dotarł do Rzymu.
Za właściwego twórcę bożonarodzeniowej szopki uznaje się jednak świętego Franciszka z Asyżu. W 1223 roku w miejscowości Greccio zorganizował on pierwszą żywą inscenizację Bożego Narodzenia – z żłóbkiem, zwierzętami, światłem pochodni i Mszą Świętą odprawioną nad miejscem narodzin Jezusa. Pomysł poruszył wiernych i szybko rozprzestrzenił się po całej Europie, szczególnie za sprawą zakonów franciszkanów i dominikanów.
Na przestrzeni wieków szopki zmieniały swoją formę. Największy rozkwit tej tradycji nastąpił we Włoszech w XVIII wieku, gdzie tworzono rozbudowane kompozycje z dziesiątkami figurek wykonanych z wosku i terrakoty, osadzanych w scenerii ruin, grot i miasteczek.
Do Polski zwyczaj wystawiania szopek dotarł w XIII wieku. Początkowo zajmowali się nim zakonnicy, później także osoby świeckie. Jedne z najstarszych zachowanych figur, powstałe około 1370 roku z fundacji księżnej Elżbiety Węgierskiej, do dziś można oglądać w kościele św. Andrzeja w Krakowie. Z czasem powstawały coraz bardziej okazałe inscenizacje, m.in. słynna szopka kapucynów w Warszawie z 1948 roku.
Szczególne miejsce w polskiej tradycji zajmują szopki krakowskie – barwne, bogato zdobione konstrukcje inspirowane architekturą miasta. Tworzone od XIX wieku przez krakowskich rzemieślników, stały się prawdziwym fenomenem kulturowym i jednym z najbardziej rozpoznawalnych polskich symboli Bożego Narodzenia.
Rota
