Jak dochodzi do zakażenia?
Do zatrucia botulizmem (jadem kiełbasianym) dochodzi poprzez zatrucie toksyną wytwarzaną przez namnażające się bakterie w sprzyjających warunkach. Warunki sprzyjające rozwojowi tych bakterii to brak lub niska zawartość tlenu oraz wilgotne środowisko o niskiej kwasowości. Takie warunki panują w produktach pakowanych próżniowo (konserwy, słoiki i opakowania polietylenowe). Jeśli więc żywność została przygotowana bez przestrzegania zasad higieny żywności i bakterie dostały się do niej, istnieje ryzyko, że zacznie się wytwarzać toksyna botulinowa.
Ponieważ toksyna botulinowa nie ma smaku ani zapachu, zakażona żywność nie różni się wyglądem, smakiem ani zapachem od żywności bezpiecznej. Czasami, z powodu gromadzenia się gazu, występuję wzdęcie puszki – jest to sygnał ostrzegawczy, że produkt jest niebezpieczny.
Wszyscy są wrażliwi na toksynę botulinową, jeśli dostanie się ona do organizmu, choroba może rozwinąć się u każdego. Jednak nie każda osoba spożywająca tę samą żywność zachoruje, ponieważ toksyna jest nierównomiernie rozłożona w produkcie spożywczym. Zatem jedna osoba może otrzymać większą dawkę, podczas gdy inna może otrzymać dawkę niższą lub nieszkodliwą.
Pierwsze objawy zatrucia jadem kiełbasianym pojawiają się zazwyczaj 12–36 godzin po spożyciu skażonej żywności. Najpierw może wystąpić silne zmęczenie, osłabienie i zawroty głowy. Później wzrok staje się niewyraźny – można widzieć jak przez mgłę, może wystąpić podwójne widzenie. Występuje suchość w ustach, trudności w połykaniu i mówieniu. Mogą wystąpić dolegliwości żołądkowe – nudności, wymioty, biegunka, zaparcia lub wzdęcia. W miarę postępu choroby mogą wystąpić również trudności z oddychaniem, co stanowi poważne zagrożenie dla życia.
Po zakażeniu jadem kiełbasianym nie rozwija się odporność, więc osoba zakażona może ponownie zachorować. Osoba zakażona jadem kiełbasianym nie może zarażać innych osób.
Na Litwie przypadki są rzadkie
Przypadki zatrucia jadem kiełbasianym są rejestrowane na całym świecie. Na Litwie w latach 2018–2020 odnotowano jeden przypadek zachorowania, w latach 2021–2022 nie odnotowano żadnego przypadku, w 2023 roku – dwa, w latach 2024–2025 nie odnotowano żadnego przypadku.
W Europie zatrucie jadem kiełbasianym jest stosunkowo rzadką, ale poważną chorobą o wysokim ryzyku śmiertelności (5–10 proc.). W sierpniu tego roku we Włoszech odnotowano dwa zgony z powodu tej choroby, związane z żywnością, ale dochodzenie w tej sprawie jest nadal w toku.
Jak uniknąć zatrucia
Nie ma szczepionki przeciwko tej chorobie, więc jedyną ochroną jest bezpieczne przygotowywanie i przechowywanie żywności:
• Przygotowuj jedzenie czystymi rękoma.
• Używaj osobnej deski do krojenia i przyborów stołowych do surowego mięsa, dokładnie gotuj lub piecz mięso.
• Dokładnie myj warzywa i grzyby przed przygotowywaniem przetworów.
• Podczas konserwowania mięsa, grzybów i warzyw używaj zakwaszających dodatków (ocet, kwasek cytrynowy), soli i cukru – zapobiega to rozwojowi bakterii.
• Wybierz odpowiednie pojemniki do konserwowania żywności i upewnij się, że bakterie i zarodniki zostaną zniszczone podczas przetwarzania (przestrzegaj wymaganego czasu obróbki cieplnej, temperatury i ciśnienia).
• Przechowuj konserwy w chłodnym miejscu.
• Nie spożywaj konserw, jeśli wieczko jest wzdęte lub zawartość wygląda podejrzanie.
• Kupuj konserwy tylko od sprawdzonych producentów.
