O harmonogramach pracownicy powinni być informowani nie później niż na 7 dni przed ich wejściem w życie, a zmiany w nich – po uprzednim powiadomieniu pracownika na 2 dni robocze przed wejściem ich w życie. Oznacza to, że pracodawca nie może jednostronnie wymagać od pracownika, by przyszedł do pracy w dodatkowym wymiarze godzin, jeżeli taka praca nie została przewidziana w zatwierdzonym harmonogramie.
Jeżeli pracownik tymczasowo nie pracuje z przyczyn uzasadnionych – choroby, corocznego urlopu, dodatkowego dnia wolnego (dnia macierzyńskiego lub tacierzyńskiego) – pracodawca ma obowiązek przeliczyć jego normę czasu pracy. Przeliczanie odbywa się poprzez odjęcie od całkowitej liczby godzin pracy w danym okresie rozliczeniowym tych godzin, które zgodnie z harmonogramem były przewidziane, ale z uzasadnionych przyczyn nie zostały przepracowane. Godziny te nie mogą być traktowane jako „zaległość” pracownika.
„Pracodawca nie ma prawa zmuszać pracowników do pracy z powodu nieobecności z uzasadnionych przyczyn w dni wolne od pracy za pojedyncze wynagrodzenie. Zgodnie z Kodeksem Pracy za pracę w dniu wolnym od pracy, który nie jest określony w harmonogramie, pracownikowi należy wypłacić wynagrodzenie w wysokości nie mniejszej niż podwójna stawka wynagrodzenia” – podkreśla kierownik Działu Prawa Pracy, główna inspektor pracy Ieva Piličiauskaitė-Dulkė. Podkreśla, że po zakończeniu okresu rozliczeniowego pracodawca powinien ocenić, czy pracownik przepracował ustaloną lub przeliczoną normę czasu pracy. Jeśli w okresie rozliczeniowym pracownik nie przepracował całej normy, za faktycznie nieprzepracowany czas otrzymuje proporcjonalnie mniejsze wynagrodzenie. Jeżeli jednak pracownik przepracował więcej niż wynosi norma, za nadwyżkę czasu pracy należy mu wypłacić wynagrodzenie za nadgodziny lub – na wniosek pracownika – czas ten może zostać dodany do corocznego urlopu.
Państwowa Inspekcja Pracy przypomina, że taka procedura jest niezbędna, by rozliczanie czasu pracy było prawidłowe i zapewniało równowagę interesów obu stron stosunku pracy. Jednostronne decyzje pracodawcy dotyczące naliczania pracownikom „nieprzepracowanych godzin” i zmuszania ich do rekompensowania ich dodatkową pracą w dni wolne od pracy za pojedyncze wynagrodzenie są sprzeczne z przepisami prawa.
Pracownicy, którzy uważają, że ich prawa są naruszane, mogą się zwrócić do Państwowej Inspekcji Pracy z pisemną skargą. Skargę można złożyć bezpośrednio w oddziale terytorialnym, wysłać pocztą tradycyjną lub pocztą elektroniczną na adres Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.. Skargę można złożyć również anonimowo – wypełniając formularz skargi, który można znaleźć na stronie internetowej www.vdi.lt w zakładce „Formularze” (formularz nr 2). Ponadto należy zauważyć, że w przypadku sporu między stronami umowy o pracę dotyczącego niewłaściwego wykonania umowy lub rozliczenia, pracownicy mają również prawo zwrócić się do komisji ds. sporów pracowniczych.
Tygodnik Wileńszczyzny
