„Ten cyfrowy model pozwala na przejrzysty i szybki podgląd wszelkich wykonanych prac, od przeróbki dachów po pojawienie się tymczasowych konstrukcji. Nowy system pomoże szybko i precyzyjnie określić lokalizację, charakter i czas prowadzonych prac. Oznacza to, że specjaliści ds. dziedzictwa kulturowego będą mogli znacznie łatwiej identyfikować prace przeprowadzone samowolnie na terenie dziedzictwa kulturowego i uszkodzone cenne elementy – nawet w tych częściach budynków, które nie są widoczne gołym okiem. Mamy nadzieję, że taki skuteczny, obiektywny i dokładny monitoring dziedzictwa kulturowego oparty na pomiarach będzie również środkiem prewencyjnym, zapobiegającym niszczeniu cennych elementów dziedzictwa kulturowego” – podkreśla Donata Kabelkė, kierowniczka Wydziału Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Samorządu m. Wilna.
Cyfrowy monitoring nie tylko pomaga chronić zabytki, ale także zapobiega ewentualnym naruszeniom i działaniom niezgodnym z prawem. Każda zmiana na Starym Mieście może być teraz precyzyjnie zidentyfikowana, porównana z poprzednimi latami i obiektywnie oceniona.
Sztuczna inteligencja umożliwia rejestrowanie nowych i identyfikację zniszczonych elementów, pomiar względnych zmian objętości i powierzchni, które są prezentowane specjalistom w formatach monitoringu 2D, 3D i 360° oraz w formie raportów analitycznych.
„Mapy pięter zebrane w latach 2024 i 2025 pomogą określić nie tylko zmiany wysokości budynków, ale także pozwolą nam potwierdzić zmiany w kształtach i materiałach dachów” – mówi Tadas Žižiūnas, badacz z Uniwersytetu Wileńskiego i dyrektor MB „Digital Heritage”.
Zebrane dane są cenne dla dokumentowania aktualnego stanu zabytkowego centrum Wilna, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, oraz dla codziennej konserwacji i mogą być szeroko wykorzystywane. Biorąc pod uwagę pozytywne rezultaty projektu pilotażowego, cyfrowy monitoring zabytków będzie kontynuowany w 2026 roku. Planowane jest dalsze gromadzenie archiwum danych 3D, okresowy monitoring zmian oraz wzmocnienie prewencyjnej ochrony dziedzictwa kulturowego na Starym Mieście w Wilnie.
Projekt został zrealizowany na zlecenie Wydziału Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Samorządu m. Wilna. Usługi świadczyła firma MB „Digital Heritage”, która wygrała przetarg publiczny. System powstał we współpracy z naukowcami i specjalistami z Wydziału Komunikacji Uniwersytetu Wileńskiego, którzy opracowali innowacyjne rozwiązanie metodologiczne i technologiczne.
Na podst. vilnius.lt
