Podczas marcowego posiedzenia Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą przewodniczący komisji Andrzej Person przypomniał, że upłynęły 2 lata od wprowadzenia zmian w systemie wspierania Polonii i Polaków za granicą przez państwo polskie, polegających na przeniesieniu środków będących dotąd w dyspozycji Senatu RP do Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
W nowych warunkach Senat RP kontynuuje sprawowanie pieczy nad środowiskami polonijnymi i polskimi poza granicami kraju, jednak dostrzega potrzebę wypracowania nowej formuły. Komisja zwróciła się do ekspertów w zakresie problematyki polonijnej i migracyjnej o zdiagnozowanie aktualnej sytuacji środowisk polonijnych i polskich poza granicami kraju oraz nakreślenie kierunków współpracy z polską diasporą.
Dyrektor Gabinetu Marszałka Senatu omówił najważniejsze działania Senatu RP w zakresie współpracy z Polonią i Polakami za granicą, wśród których wymienił bieżącą aktywność Komisji Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą, coroczne uroczyste obchody Światowego Dnia Polonii i Polaków za granicą, udział w wydarzeniach i uroczystościach rocznicowych w środowiskach polonijnych, wspieranie zjazdów absolwentów Szkoły Liderów Polonijnych, współpracę z ekspertami, w tym m.in. z Komitetem Badań nad Migracjami PAN, organizację wystaw i konkursów pod patronatem marszałka Senatu.
W imieniu marszałka Senatu dyrektor Artur Kozłowski zapewnił, że Senat RP zamierza nadal zajmować się sprawami Polonii i Polaków za granicą, ale w zmienionej rzeczywistości wymaga to dostosowania strategii.
Dr Anna Mazurkiewicz, reprezentująca Polish American Historical Association, przedstawiła aktualną sytuację i perspektywy Polonii w Stanach Zjednoczonych oraz rekomendacje dotyczące współpracy z Polonią amerykańską: m.in. promowanie polskiej kultury i języka polskiego, wymiana młodzieży, współdziałanie z organizacjami i środowiskami polonijnymi w zakresie promowania Polski i polskiej kultury.
Dr Renata Siuda-Ambroziak z Centrum Studiów Latynoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego omówiła sytuację i perspektywy Polonii w Ameryce Południowej na przykładzie Polonii brazylijskiej. Wskazała główne potrzeby środowiska, m.in. przekazywanie informacji o bieżących wydarzeniach w Polsce, dostęp do wydarzeń kulturalnych, do kursów języka polskiego oraz polskojęzycznych podręczników, literatury i czasopism oraz wpieranie mediów polonijnych.
Dyrektor Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego dr h.c. Jan Malicki zaprezentował kierunki współpracy z Polakami na Litwie, Białorusi, Ukrainie i w Rosji. Rekomendował pilne opracowanie strategii państwa polskiego, a następnie szczegółowego planu wspierania Polaków na Wschodzie.
Dr Michał P. Garapich z University of Roehampton w Wielkiej Brytanii przedstawił najważniejsze wnioski z badań i wyzwania dla polityki polonijnej, jeśli chodzi o Polaków na Wyspach Brytyjskich. Zwrócił uwagę na tendencję państwa polskiego do współpracy jedynie z elitami polonijnymi oraz do pomijania pozostałych grup i środowisk, np. pracowników fizycznych, osób wykluczonych czy polskich Romów. Podkreślił, że środowisko Polaków w Wielkiej Brytanii jest pod wieloma względami bardzo zróżnicowane. Konieczne jest zatem odejście od elitarnej polityki historyczno-tożsamościowej na rzecz bardziej egalitarnej polityki polonijnej uwzględniającej potrzeby pozostałych grup.
Redaktor naczelna Portalu Polonia.nl Małgorzata Bos-Karczewska omówiła sytuację polskich migrantów zarobkowych na przykładzie Królestwa Niderlandów. Zapoznała senatorów z aktualnymi holenderskimi danymi statystycznymi dotyczącymi sytuacji migrantów na rynku pracy. Główne problemy to m.in. powiększająca się tzw. szara strefa, w której egzystuje około 40% niezarejestrowanych i tym samym pozbawionych jakichkolwiek praw i świadczeń Polaków. Najczęściej są to osoby niewykształcone, które wykonują krótkoterminowe prace pomocnicze i są zagrożone wykluczeniem społecznym. W interesie państwa polskiego jest wspieranie migrantów zarobkowych, np. poprzez dofinansowanie organizacji pozarządowych oraz kształcenie lokalnych liderów.
Na zakończenie przewodniczący komisji zaproponował kontynuację dyskusji na temat kierunków współpracy Senatu RP z polską diasporą na kolejnym posiedzeniu komisji, którego termin wyznaczył na 20 maja br.
