„W badaniu KE potwierdzono, że rekompensata przyznana spółce „Litgas” jest zgodna z unijnymi przepisami dotyczącymi pomocy państwa. (…) Należy zauważyć, że KE stwierdziła, iż metodologia zastosowana przez Litwę do obliczenia kwoty rekompensaty za dany okres była właściwa i prawidłowo zastosowana oraz że możliwe było zrekompensowanie wszystkich kosztów związanych z odparowaniem i bilansowaniem poniesionych przez spółkę „Litgas” w latach 2016–2018”, – czytamy w komunikacie przedstawicielstwa KE na Litwie.
Podano, że 31 października 2018 r. Komisja Europejska zatwierdziła litewski program rekompensat dla spółki „Litgas” z tytułu eksploatacji terminalu LNG w latach 2016–2024.
Dlaczego wypłacono rekompensatę za dostawy gazu ziemnego?
Jak podaje resort energii, terminal LNG w Kłajpedzie został wybudowany w celu zapewnienia Litwie niezależności energetycznej od jedynego dostawcy gazu ziemnego, rosyjskiego Gazpromu. Po uruchomieniu terminalu rynek potrzebował czasu na dostosowanie się do nowej możliwości importu skroplonego gazu ziemnego na Litwę. Aby terminal był stale gotowy do odbioru ładunków LNG, ma się w nim odbywać gazyfikacja w minimalnych technicznie możliwych ilościach. Obowiązek dostarczania do terminalu ilości gazu niezbędnego do tego procesu powierzono spółce Litgas (później należącej do grupy Ignitis). Realizując ten obowiązek nałożony przez państwo, Litgas musiał zorganizować swoją działalność inaczej, niż wymagałyby tego warunki rynkowe, dlatego państwo wypłaciło przedsiębiorstwu rekompensatę za wypełnienie tego obowiązku.
Litwa poinformowała Komisję Europejską o zamiarze wypłaty rekompensaty wyznaczonemu dostawcy już w 2016 r. W 2018 r. KE przyjęła decyzję potwierdzającą legalność płatności. Jednak w 2021 r. Sąd Unii Europejskiej częściowo uchylił tę decyzję i nakazał KE przeprowadzenie dodatkowego dochodzenia w sprawie legalności rekompensat wypłaconych w latach 2016–2018. KE rozpoczęła ponowne badanie w grudniu 2022 r. Ta ostateczna decyzja w tej sprawie kończy 10-letni proces koordynacji pomocy państwa: KE potwierdziła, że Litwa działała zgodnie z prawem, a płatności na rzecz grupy Ignitis były zgodne z przepisami UE.
Komentarz resortu
Ministerstwo Energii zawsze zajmowało jasne i spójne stanowisko w procesie koordynacji pomocy państwa: działalność wyznaczonego dostawcy była ważna dla społeczeństwa, a płatności za realizację wyznaczonej funkcji dostaw były zgodne z prawem, uzasadnione i rzetelnie odzwierciedlały koszty świadczenia usługi. Należy zauważyć, że od 1 stycznia 2025 r. wyznaczona działalność dostawcza nie jest prowadzona, a rekompensata za dostawę niezbędnej ilości gazu z terminalu LNG nie jest wypłacana, ponieważ terminal LNG działa na warunkach rynkowych. Decyzja Komisji Europejskiej to potwierdza. Należy podkreślić, że realizacja funkcji wyznaczonego dostawcy miała na celu zaspokojenie potrzeb społeczeństwa, których rynek nie jest w stanie zapewnić w warunkach rynkowych. Społeczeństwo potrzebowało sprawnego terminalu LNG, który mógłby stworzyć skuteczną konkurencję w zakresie dostaw gazu ziemnego z Rosji. Nie było to możliwe na warunkach rynkowych. Prawo UE w takich przypadkach przewiduje możliwość rekompensaty za świadczenie usług ważnych dla społeczeństwa poprzez zatwierdzenie środków pomocy państwa. Litwa skorzystała z tej możliwości zgodnie ze wszystkimi ustalonymi zasadami pomocy państwa.
