W Unii Europejskiej program ten został już uznany za sprawdzoną, dobrą praktykę i jest szeroko stosowany w miastach różnej wielkości. Na Litwie jest to pierwsza tego rodzaju inicjatywa ukierunkowana na długoterminowe rozwiązania – od zapewnienia stabilnego mieszkania po stałą, kompleksową pomoc, wspierającą ludzi w konsekwentnym dążeniu do samodzielnego życia w społeczności.

W ciągu ostatnich dwóch lat w Wilnie w sposób ukierunkowany rozbudowywano sieć usług skierowanych do osób w kryzysie bezdomności: udoskonalane są treść i procesy świadczenia usług tymczasowego zakwaterowania i noclegów, zapewniane są bezpłatne miejsca, gdzie można zjeść i umyć się w różnych lokalizacjach miasta, zwiększane są możliwości uzyskania bezpłatnej odzieży i obuwia.

Rozszerza się również zakres usług opieki zdrowotnej, w tym leczenie uzależnień oraz innych problemów i zaburzeń związanych ze zdrowiem psychicznym. Dużą wagę przywiązuje się do skuteczniejszej współpracy międzyinstytucjonalnej i skoordynowanych działań, a także zwiększa się rozpowszechnianie informacji o usługach. Wszystkie te zmiany zostały podjęte w wyniku analizy trudności pojawiających się w praktyce oraz w ramach przygotowań do wdrożenia dobrych praktyk opartych na podejściu niezbędnym do wzmocnienia zdolności osoby.

Szacuje się, że obecnie w Wilnie jest około 600 osób bezdomnych, które korzystają z usług noclegowych lub tymczasowego zakwaterowania w mieście. By zmniejszyć bezdomność, potrzebna jest skoordynowana pomoc, kompleksowe podejście do rozwiązania problemu oraz długoterminowe, spójne usługi dostosowane do potrzeb konkretnych osób.

W ramach projektu pilotażowego Samorząd m. Wilna zobowiązuje się do zapewnienia 10 mieszkań osobom będącym w kryzysie bezdomności. Planuje się, że pierwszych czterech mieszkańców wprowadzi się do mieszkań jeszcze w tym miesiącu, a pozostali – jesienią.

By zapewnić długotrwałe pozytywne zmiany, mieszkańcy tych mieszkań będą mieli zapewnioną pomoc specjalistów z różnych dziedzin, która obejmie usługi socjalne, opiekę zdrowotną, doradztwo, mediację oraz odzyskiwanie umiejętności społecznych i zawodowych. W celu podnoszenia umiejętności mieszkańców tych mieszkań oraz promowania ich integracji ze społeczeństwem przewiduje się również wprowadzenie pewnej opłaty za wynajem, zależnej od dochodów danej osoby.

Program „Najpierw mieszkanie” opiera się na najlepszych międzynarodowych praktykach. Pierwotna koncepcja tego programu powstała w 1992 roku w Nowym Jorku. Zauważono wówczas, że osoby bezdomne bardzo często trafiają do placówek zajmujących się zdrowiem psychicznym.

Obecnie program jest wdrażany w ponad 20 krajach na całym świecie, głównie – w Europie. Na przykład w Finlandii, gdzie program jest realizowany od 2007 roku, obserwuje się znaczny spadek wskaźników bezdomności. Skuteczność programu „Najpierw mieszkanie” w ograniczaniu bezdomności odnotowywana jest również w takich krajach jak Irlandia, Dania i Wielka Brytania.

Na podst. vilnius.lt