Po I wojnie światowej obszar Górnego Śląska zamieszkany w znacznej mierze przez Polaków stał się kwestią sporną między Rzecząpospolitą a Niemcami. Ponieważ region ten nie należał do granic przedrozbiorowej Polski, na konferencji pokojowej w Wersalu zdecydowano, że spór ten zostanie rozstrzygnięty na drodze plebiscytu.

W czasie przygotowań do głosowania nasiliły się konflikty między Polakami i Niemcami, które dodatkowo podsycał kryzys gospodarczy w Niemczech. W sierpniu 1919 r. doprowadziło to do wybuchu pierwszego powstania śląskiego. Po tygodniu walk, w obliczu przewagi Niemców, komendant główny powstania Alfons Zgrzebniok zdecydował o wycofaniu oddziałów na polską stronę.

Drugie powstanie śląskie wybuchło rok później, w sierpniu 1920 r. Przyczyną były narastające w trakcie przygotowań do plebiscytu konflikty polsko-niemieckie. W nocy z 19 na 20 sierpnia 1920 r. polscy robotnicy ogłosili strajk generalny, a żołnierze Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska pod dowództwem Alfonsa Zgrzebnioka opanowali cały teren okręgu przemysłowego. Strona niemiecka została zmuszona do podjęcia rozmów, które zakończyły się pełnym sukcesem Polaków. Przede wszystkim rozwiązano niemiecką policję porządkową, która słynęła z brutalności wobec Polaków.

Trzecie powstanie śląskie Wojciech Korfanty ogłosił 3 maja 1921 r. po niekorzystnym dla Polski wyniku plebiscytu. Walki trwały ponad trzy tygodnie i były dużo bardziej krwawe niż w czasie poprzednich zrywów. Kiedy Niemcom ostatecznie nie udało się przełamać polskiej linii frontu, rozpoczęto negocjacje, które zakończyły się zawieszeniem broni.

W październiku Liga Narodów zdecydowała o podziale Górnego Śląska. Polsce przyznano jedną trzecią spornego terytorium, zamieszkaną przez około milion mieszkańców. W granicach Rzeczypospolitej znalazła się większa część okręgu przemysłowego, co stanowiło znaczne wzmocnienie dla gospodarki odrodzonego państwa. Powstania śląskie przyczyniły się do tych rozstrzygnięć.

Aby uczcić pamięć bohaterów tych walk, 12 maja 2022 r. Sejm ustanowił Narodowy Dzień Powstań Śląskich. W ustawie posłowie zapisali, że święto ustanowiono „ku czci bohaterów – uczestników trzech Powstań Śląskich, którzy w latach 1919–1921 wywalczyli przyłączenie części Górnego Śląska do odrodzonej Rzeczypospolitej”.

Źródło: Sejm RP