Uroczystości rozpoczęły się przy moście im. Jerzego Sulimy-Kamińskiego nad Brdą, gdzie zaprezentowano przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej wystawę plenerową „Kryzys Bydgoski 1981”. Wystawa przypomina wydarzenia z marca 1981 r. oraz ich znaczenie dla historii „Solidarności” i walki o prawa obywatelskie w Polsce.

Podczas uroczystości głos zabrał zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, który podkreślił znaczenie wydarzeń bydgoskich dla historii opozycji antykomunistycznej:

– Wszyscy wolni Polacy, którzy wówczas popierali Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność, patrzyli na Bydgoszcz z nadzieją. To było centrum wydarzeń w Polsce, a rządzący wówczas krajem komuniści, drżeli, patrząc na to, co dzieje się w Bydgoszczy. Tu ukazał się cały polski patriotyczny duch. To tutaj, 45 lat temu, działacze rolniczej Solidarności, jeszcze przed oficjalnym zarejestrowaniem, podjęli walkę z komunistami, chcąc wymusić na tej nielegalnej, bo narzuconej przez Sowietów w roku 1945 władzy, aby respektować prawa człowieka, prawo do godnego życia, do wolności, do mówienia tego, co się myśli.

Wystawa „Kryzys Bydgoski 1981” dokumentuje wydarzenia z Bydgoszczy w szerokiej perspektywie historycznej m.in. ujmującej następujące zagadnienia: walkę polskiej wsi o jej podstawowe prawa (w tym zrzeszania się w niezależnych związkach zawodowych); wydarzenia tzw. bydgoskiego marca (strajk okupacyjny w WK ZSL, wydarzenia podczas VI sesji bydgoskiej WRN; w tym pobicie działaczy związkowych w dniu 19 marca 1981 r., protesty i manifestacje Bydgoszczan podczas m.in. spotkania z Lechem Wałęsą, przebieg strajku ostrzegawczego z dnia 27 marca); reakcję opinii krajowej i światowej oraz mediów; pertraktacje i porozumienia z władzami (porozumienia z 30 marca i z 17 kwietnia 1981 r.). Ponadto także kwestie zakulisowych i propagandowych działań władz PRL i jej aparatu bezpieczeństwa, a także kwestię przedłużających się manewrów wojskowych Państw Układu Warszawskiego „Sojuz’ 81” oraz kulisy wprowadzenia przez ekipę gen. W. Jaruzelskiego stanu wojennego w Polsce 12/13 grudnia 1981 r.

Dalsza część uroczystości miała miejsce pod tablicą upamiętniającą strajk chłopski w 1981 r. na ul. Dworcowej w Bydgoszczy.

– To oni płacili najwyższą cenę, cenę własnej krwi i życia, walcząc o odbudowę wolnej, niepodległej Polski. To oni w końcu po roku 1944 sprzeciwiali się, i to skutecznie sprzeciwiali się sowietyzacji polskiego społeczeństwa, zachowując prywatną własność ziemi. Byli przeciwko temu, co robili komuniści – zaznaczył dr hab. Karol Polejowski.

Na zakończenie wydarzenia zebrani złożyli kwiaty pod tablicą.

Źródło: IPN