Celem wystawy jest przedstawienie podstawowych informacji dotyczących genezy, przebiegu oraz konsekwencji masowych wystąpień robotniczych, które miały miejsce w grudniu 1970 r., a których echo wybrzmiewało jeszcze na początku 1971 r. Ekspozycja przybliża dramatyczne wydarzenia rozgrywające się w kluczowych ośrodkach przemysłowych Polski północnej, na Wybrzeżu, a także ich reperkusje w innych regionach kraju.

Prezentowane materiały ikonograficzne pochodzą ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej. Fotografie dokumentują zarówno miejsca kluczowe dla rozwoju protestów, jak i szerszy kontekst polityczny oraz społeczny. Ukazują codzienność robotników w poszczególnych zakładach pracy, sytuację na ulicach miast, przebieg pokojowych demonstracji oraz nastroje społeczne panujące w trudnych, zimowych dniach przełomu lat 1970–1971. Szczególne miejsce zajmuje również problematyka skali przemocy zastosowanej przez aparat państwowy oraz rozbieżności pomiędzy oficjalną narracją władz a rzeczywistym przebiegiem wydarzeń.

Ekspozycja wykracza poza ramy wydarzeń grudniowych, ukazując także szeroki kontekst ich następstw, w tym m.in. protest łódzkich włókniarek oraz strajki w Szczecinie związane z postaciami Stanisława Bałuki i Edmunda Toczka.

W grudniu 1970 r. władze komunistyczne skierowały przeciw protestującym bezprecedensowe na tamten moment siły: 27 tys. żołnierzy, 9 tys. funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej, 550 czołgów, 750 transporterów opancerzonych, zużywając przy tym ponad 46 tys. sztuk amunicji. Skala represji skierowanych przeciw nieuzbrojonym obywatelom znalazła później symboliczne odzwierciedlenie w słowach „Grudniowej Ballady”:

„[…] gdy zawołali: chleba daj nam, Polsko! — przesłała im władza Milicję i Wojsko.”

Wystawa stanowi ważny element oferty edukacyjnej IPN, wpisując się w działania na rzecz popularyzowania wiedzy o najnowszej historii Polski oraz upowszechniania refleksji nad społecznymi i politycznymi skutkami dramatycznych wydarzeń przełomu lat 1970–1971.

IPN