Stowarzyszenie „Wspólnota Polska”, utworzone jako organizacja pozarządowa w roku 1990, od początku swego istnienia zajmowało się polskim dziedzictwem kulturowym poza granicami kraju – zarówno tym historycznym, jak i współcześnie tworzonym przez Polonię oraz Polaków mieszkających poza ojczyzną.

Sformalizowanie działań w tym zakresie nastąpiło decyzją Zarządu Krajowego Stowarzyszenia, powołującą 22 kwietnia 1993 roku Ośrodek ds. Polskiego Dziedzictwa Kulturowego poza Granicami Kraju, z siedzibą w Domu Polonii w Warszawie. Była to realizacja postulatu wysuniętego przez obradujący w Krakowie w roku 1992, pod patronatem prezydenta Lecha Wałęsy, Zjazd Polonii i Polaków z Zagranicy.

Apel o pilne ratowanie świadectw materialnych narodowej kultury poza Polską skierowano do władz Rzeczypospolitej: prezydenta, rządu, Senatu i Sejmu RP III kadencji. Inicjatorem powstania specjalistycznego organu w strukturze Stowarzyszenia był prof. dr Ryszard Brykowski (1931-2017), historyk sztuki związany z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.

Kierując Ośrodkiem, od momentu jego powstania do roku 2008, prof. Brykowski stworzył ambitny program działania realizowany konsekwentnie dzięki gronu licznych współpracowników – konserwatorów, ekspertów i konsultantów z zakresu historii sztuki, historii, konserwacji dzieł sztuki, a także miłośników narodowej przeszłości nie tylko z Polski, ale również zamieszkałych na Ukrainie, Białorusi, Litwie, Łotwie. Z czasem zespół ten liczył ponad 130 osób.

W pracy Profesora wspomagali, prowadząc sekretariat; Róża Król (1994-2007), Piotr Kozakiewicz (2007-2008) oraz Lidia Oliszewska (2008-2009). Dynamiczny rozwój Ośrodka był możliwy dzięki życzliwemu zainteresowaniu i wsparciu prezesa Stowarzyszenia Andrzeja Stelmachowskiego, prawnika, pierwszego marszałka odrodzonego Senatu RP.

Na podst. inf. Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”