Wykołowani przez Litwę

2024-02-27, 18:14
Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Wykołowani przez Litwę DoRzeczy.pl (PAP) / Rafał Guz

Z Waldemarem Tomaszewskim, prezesem Związku Polaków na Litwie, eurodeputowanym Akcji Wyborczej Polaków na Litwie – Związku Chrześcijańskich Rodzin rozmawia Ryszard Gromadzki.

RYSZARD GROMADZKI: Stereotyp, według którego polsko-litewskie stosunki międzypaństwowe są bardzo poprawne, ale nie przekłada się to na sytuację polskiej mniejszości na Litwie, jest prawdziwy?

WALDEMAR TOMASZEWSKI: Można tak powiedzieć. Stały dialog na wysokim szczeblu między Warszawą a Wilnem jest ważny przede wszystkim ze względu na sytuację geopolityczną w naszym regionie i kwestie bezpieczeństwa. Nie przekłada się to jednak na praktykę, czyli położenie Polaków na Litwie. Tu mamy do czynienia z ewidentnym regresem naszych praw, jeśli porównać to z pierwszymi latami po odzyskaniu przez Litwę niepodległości. Gesty w postaci ustawy o pisowni imion i nazwisk, która zezwala na używanie litery „w” w dokumentach, nie wystarczą, żeby zmienić ten obraz. Kiedy zestawi się ze sobą rejestr spraw ważnych dla Polaków żyjących na Litwie, rozstrzygniętych częściowo, ze sprawami nierozstrzygniętymi, to tych drugich jest zdecydowanie więcej.

Regres, o którym pan mówi, dotyczy – jak słyszymy ze strony organizacji polskich na Litwie – nie tylko praw politycznych Polaków, lecz także sprawy dla nich szczególnie istotnej, czyli ograniczania nauczania w języku polskim.

W tych dwóch obszarach rzeczywiście regres jest największy. Równie ważną sprawą jest jednak zwrot Polakom ziemi. Ten proces miał się już zakończyć. Niestety, po zmianie władz Wilna podjęły one decyzje nieprzychylne Polakom. Zwrot ziemi został wstrzymany, a Polakom proponuje się kompensaty lasem lub śmieszne pieniądze, np. niecałe 3 tys. euro za hektar w stolicy, nawet tysiąc razy mniej niż cena rynkowa. Wracając do oświaty... Ostatnio ministerstwo edukacji Litwy podjęło decyzję o wprowadzeniu w szkołach mniejszości narodowych nauki części przedmiotów w języku litewskim. Tego wcześniej nie było, zarówno przed odzyskaniem przez Litwę niepodległości w 1991 r., jak i później.

Z czego wynika nieprzyjazna wobec Polaków polityka litewskich władz? To przejaw kulturowego kompleksu mającego źródło w naszej wspólnej historii?

To skutek kursu obranego przez litewski establishment. Ograniczanie praw mniejszości nie dotyczy tylko Polaków, lecz także innych mniejszości narodowych i nawet mniejszości etnicznej, np. żmudzkiej. Władze w Wilnie odmawiają Żmudzinom prawa do pisowni nazw zamieszkiwanych przez nich miejscowości w ich ojczystym języku. Nie zgadzają się także na powiększenie ich autonomii społeczno-kulturalnej. Oprócz nacjonalizmu są jeszcze dwa powody takiej polityki. Pierwszy to pieniądze. Po odzyskaniu niepodległości przez Litwę w 1991 r. jej władze przyjęły ustawę podpisaną przez ówczesnego prezydenta Landsbergisa, która umożliwiała tzw. przenosiny ziemi, z której on osobiście również skorzystał. Polegało to na tym, że grunty położone w głębi Litwy zamieniane były na ziemię na Wileńszczyźnie, której wartość rynkowa była 100 razy wyższa. Co najgorsze, takie praktyki miały miejsce z poszkodowaniem Polaków, których ziemia była oddawana innym. Władze litewskie przez pierwsze lata reformy nawet ignorowały posiadane przez Polaków tytuły własności. Na tym procederze szeroko skorzystał cały litewski establishment, sędziowie, prokuratorzy czy posłowie. Ci wszyscy ludzie przejęli praktycznie za darmo należące wcześniej do Polaków tysiące działek na Wileńszczyźnie, a dziś dążą do tego, żeby zachować ten przejęty z naginaniem prawa majątek. Stąd działania, które podejmowane są w celu osłabienia pozycji Polaków. Drugi powód, który przejawia się w uderzeniu w polską oświatę, wynika z coraz silniejszego orientowania się litewskich elit politycznych, szczególnie w Wilnie, na ideologię gender. Wskutek polityki prowadzonej przez władze ta ideologia coraz mocniej przenika do litewskich szkół. Polskie szkoły na Litwie opierają się tej tendencji, co wynika z tego, że Polacy na Litwie mocno trwają przy tożsamości chrześcijańskiej, kultywują wartości rodzinne. To stoi w opozycji do liberalnej polityki władz. Stąd biorą się próby uderzenia w polską oświatę.

Plan reorganizacji polskich szkół, przeciw któremu w ostatnich latach zdecydowanie protestowali Polacy na Wileńszczyźnie, miał właśnie takie tło?

Oficjalnie tę reorganizację tłumaczono zbyt małą liczbą dzieci w polskich szkołach. Tymczasem w młodszych klasach polskich szkół dzieci było więcej niż w szkołach litewskich. To wszystko działo się w Połukniu, gdzie Polacy stanowią ponad 70 proc. mieszkańców, więc tego rodzaju kroki trudno tłumaczyć inaczej niż walką z polską szkołą. Trzeba zaznaczyć, że obie szkoły, które litewskie władze oświatowe próbowały „metodą buldożerową” zamknąć, czyli szkołę podstawową w Starych Trokach im. Andrzeja Stelmachowskiego i gimnazjum im. Longina Komołowskiego w Połukniu, zostały odrestaurowane za milionowe kwoty polskich podatników.

Powiedział pan, że uderzenie litewskich władz w polską oświatę spotkało się z protestami ze strony miejscowych Polaków. Czy ograniczanie praw polskiej mniejszości skutecznie ją mobilizuje do ich obrony?

Oczywiście tak. Gdyby nie sprzeciw ze strony polskiej społeczności, byłoby jeszcze gorzej. Po ogromnych protestach, na wzór strajku dzieci wrzesińskich przeciw germanizacji w zaborze pruskim sprzed pierwszej wojny światowej, plany ograniczenia polskiego szkolnictwa zostały przed 10 laty zawieszone. Dzisiaj niestety znów wracają. Mam odczucie, że litewskie władze cały czas sondują siłę polskiej reakcji. Nasza sytuacja poprawiła się po wyborach samorządowych w rejonie trockim. Mieliśmy tam wcześniej czterech radnych na 25, teraz mamy ich sześciu. W rejonie wileńskim i solecznickim polska partia ponownie uzyskała większość w Radach: odpowiednio 18 na 31 i 20 na 25 radnych. W samym Wilnie mieliśmy wcześniej sześciu radnych, obecnie jest ich siedmiu. Mieliśmy w stolicy przez siedem lat swojego wiceprezydenta Edytę Tomaszun. Dzięki temu wiele spraw dotyczących polskiej oświaty udało się załatwić. Teraz, po zmianie władz, jesteśmy w opozycji. Obecne władze stolicy są ultragenderowe. To oczywiście nie jest korzystna sytuacja dla naszych szkół. Próbuje się nam narzucić tworzenie litewskich klas w polskich szkołach w Wilnie. Pytanie: Dla kogo? Skoro siatka litewskich szkół w mieście jest kilkakrotnie większa od polskiej.

Czy w ostatnich latach polskie władze zrobiły coś konkretnego dla polskiego szkolnictwa na Litwie?

Bardzo ważne jest, że w sprawach żywotnych dla Polaków na Litwie polskie partie w zasadzie mówią jednym głosem. Martwimy się dzisiaj wielką polaryzacją polityczną i społeczną w Polsce. Tutejsi Polacy bardzo przeżywają te podziały. Chciałoby się, żeby przynajmniej w obronie praw Polaków za granicami polskie rządy mówiły nadal jednym głosem. Co do interwencji rządu w Warszawie wobec litewskich władz, niestety, nie można powiedzieć, żeby przyniosły one jakieś wymierne rezultaty. Nie będzie w tym przesady, jeśli powiem, że litewski establishment „wykołował” polskich polityków w ostatnich pięciu latach. Ambasador RP w Wilnie Urszula Doroszewska utrzymywała bardzo bliskie relacje z litewskim establishmentem, nazywając jego przedstawicieli swoimi osobistymi przyjaciółmi. Niestety, nie pomogło to załatwić spraw ważnych dla Polaków. Litewskie władze nie podjęły żadnych decyzji, które by otwierały do tego drogę, oprócz wspomnianej litery „w”.

Mówimy o działaniach wymierzonych w polską oświatę na Wileńszczyźnie, ale równolegle władze na Litwie planują działania, mam na myśli projektowane zmiany granic okręgów wyborczych, które zmierzają wprost do „rozcieńczenia” skupisk Polaków, a tym samym osłabienia ich siły politycznej.

Ten projekt, już niestety przyjęty, stanowi złamanie prawa międzynarodowego. W konwencji Rady Europy, której Litwa jest sygnatariuszem, napisane jest wyraźnie, że nie można podejmować działań, których celem jest rozbicie zwartych skupisk mniejszości narodowych. W 2016 r., po 24 latach starań z naszej strony, udało się sprawę parlamentarnych okręgów wyborczych na Litwie uporządkować. Z rejonu solecznickiego i wileńskiego, gdzie Polacy stanowią większość, nareszcie stworzono trzy okręgi wyborcze. W 2019 r. podjęto kolejną próbę zmiany granic okręgów wyborczych, wyłączając z jednego z polskich okręgów zdominowaną przez Polaków dzielnicę Podbrzezie. Natomiast podjęta przez władze litewskie decyzja o powołaniu nowych okręgów stanowi jaskrawe pogwałcenie praw polskiej mniejszości na Litwie lub, jeśli ktoś woli, polskiej większości na Wileńszczyźnie. Aż siedem dzielnic wyborczych rejonu wileńskiego zostało wyrwanych i dołączonych do okręgów Wilna. Takie bezpardonowe rozcieńczanie polskiego elektoratu będące w rażącej sprzeczności z prawem międzynarodowym zostało zaskarżone w sądzie. Innym przejawem dyskryminacji Polaków jest to, że już drugi raz z rzędu podczas tegorocznych wyborów do Parlamentu Europejskiego, podobnie jak podczas zeszłorocznych wyborów samorządowych, polska partia nie będzie miała żadnego przewodniczącego wśród 60 szefów okręgowych komisji wyborczych. To sytuacja, która nigdy wcześniej nie miała miejsca. Przekłada się ona niekorzystnie na sytuację Polaków w wyborach, np. w zmniejszaniu dostępności do punktów przedterminowego głosowania. Europoseł Patryk Jaki i poseł na Sejm RP Mieczysław Baszko, obserwujący wybory samorządowe na Litwie w 2023 r., stwierdzili w raporcie, że druga tura tych wyborów nie była ani wolna, ani demokratyczna. Przed drugą turą wyborów miał miejsce antypolski alians różnych litewskich sił politycznych i zmasowany atak mediów wymierzony w polską partię. Mało tego, przed lokalami wyborczymi dyżurowali uzbrojeni członkowie Litewskiego Związku Strzelców. To niedopuszczalna forma zastraszania wyborców. Przedstawiciele OBWE, których informowaliśmy o tym, byli zszokowani tą sytuacją. Chcę podkreślić, że źródłem antypolskich szykan są litewski establishment i kontrolowane przez nich media, ze zwykłymi Litwinami porozumiewamy się dobrze. Wielu z nich nie rozumie działań wymierzonych w nas ze strony rządu Litwy.

www.DoRzeczy.pl

 

Komentarze   

 
#22 E.A. 2024-03-27 22:28
Kulturowy kompleks litewskich władz wobec wspólnoty polskiej wynikający z zaszłości historycznych, nie może być żadnym wytłumaczeniem skandalicznych działań o charakterze dyskryminacyjnym. Litwa musi wypełniać prawo międzynarodowe, unijne, umowę traktatową z Polską - inaczej pozostanie peryferyjnym zaściankiem bez poważania.
Cytować | Zgłoś administratorowi
 
 
#21 Jan 2024-03-24 23:41
W Wilnie odbył się ważny przemarsz i wiec w obronie polskich szkół na Litwie.
Gratulacje na ręce prezesa ZPL pana Tomaszewskiego za organizację tego wydarzenia.
Tylko solidarnym działaniem uda się obronić szkolnictwo mniejszości narodowych.
Cytować | Zgłoś administratorowi
 
 
#20 Jerzy 2024-03-21 16:41
"Piejcy" wychwalający rzekomo sielankowy obraz relacji litewsko-polskich dostali dużą porcję konkretnej wiedzy, która pokazuje, że wcale nie jest tak wspaniale. A wiele spraw albo wciąż czeka na rozwiązanie, albo jest pogarszana jak sytuacja szkolnictwa czy niekorzystne zmiany w przepisach wyborczych.
Cytować | Zgłoś administratorowi
 
 
#19 obserwator 2024-03-19 21:06
Chciałoby się, żeby przynajmniej w obronie praw Polaków za granicami polskie rządy mówiły nadal jednym głosem. Bo sprawy Kresów powinny łączyć bez względu na barwy polityczne wszystkich polskich patriotów.
Cytować | Zgłoś administratorowi
 
 
#18 Krzysztof 2024-03-17 14:34
Uparte powtarzanie że polsko-litewskie stosunki międzypaństwowe są bardzo poprawne to niebezpieczny stereotyp. Bo zwalnia władze w Polsce od podejmowania aktywnych i skutecznych działań w obronie rodaków na Wileńszczyźnie, którzy doświadczają wielorakiej dyskryminacji. Na przykład teraz kolejny raz litewskie władze dokonują ataku na szkoły mniejszości narodowych.
Cytować | Zgłoś administratorowi
 
 
#17 Stanisław 2024-03-03 17:09
Chciałoby się żeby politycy z Macierzy realnie wspierali polskość kresów, a nie tylko deklaratywnie.
Cytować | Zgłoś administratorowi
 
 
#16 PL-LT 2024-02-28 13:52
Niestety stereotyp poprawnych relacji polsko-litewskich dotyczy jedynie tych na szczeblu najwyższych władz. Natomiast sytuacja Polaków na Litwie nie poprawia się, a w niektórych kwestiach trzeba wręcz mówić o regresie. Dlatego jest wiele do naprawy i do zrobienia przez nowy polski rząd i nowy parlament. Bo opieka nad rodakami należy do podstawowych obowiązków najwyższych organów państwa.
Cytować | Zgłoś administratorowi
 
 
#15 wolski 2024-02-27 20:26
Celne spostrzeżenia, rozmowa warta przeczytania i przemyślenia. A przede wszystko warto, by zapoznali się z nią politycy i dyplomaci z Macierzy i wzięli sobie do serca poruszone problemy.
Cytować | Zgłoś administratorowi
 
 
#14 Ryszard 2024-02-27 17:59
Procedura tak zwanego przenoszenia ziemi, na mocy której litewscy kolonizatorzy przejęli polska własność, jest nawet nie tyle naginaniem prawa, co po prostu złodziejstwem i aferą. Odpowiada za to Landsbergis, który sam skorzystał na tym bezprawiu, które wprowadził. Podobnie wiele osób z litewskiego świecznika, politycy, sędziowie, dziennikarze itp. A wszystko to na wielkiej krzywdzie polskich właścicieli okradzionych po wielokroć: najpierw w czasach sowieckich gdy im własność odebrano, a ponownie w czasach litewskich gdy tę własność prawem kaduka skradli Landsbergis i spółka. Zaś Wilniucy zostali z niczym, proponuje im się jakieś żenujące odszkodowania... Hańba dla landsbergisa i państwa litewskiego!
Cytować | Zgłoś administratorowi
 
 
#13 M.M. 2024-02-27 14:21
Cytuję Marek:
...licznie przybywający do Wilna politycy z Polski różnych szczebli, tak jak mówi tytuł: Są wykołowani przez Litwę. Wciąż słyszymy obiecanki, zapewnienia, ba - powołuje się grupy robocze do rozwiązania danych spraw... A problemy jak były tak i są. Wciąż atakuje się polskie szkolnictwo, wciąż ograniczone są prawa językowe (literka "W" niewiele zmieniła), przy okazji każdych wyborów dochodzi do szeregu nieprawidłowości, wciąż niektórzy szczują na mniejszości narodowe i podsycają społeczne nastroje. Zobaczymy jak z tą sytuacją poradzi sobie obecna ekipa, z premierem i szefem MSZ Sikorskim na czele, od których oczekuję poważnego podejścia i życzę podjęcia skutecznych działań.
Minister Sikorski gdy wcześniej do 2014 roku pełnił urząd potrafił nazwać rzeczy po imieniu, nie owijał w bawełnę, mówił otwartym tekstem o dyskryminacyjnych praktykach władz litewskich. Dlatego Litwini, delikatnie mówiąc, nie darzyli go sympatią. Ale właśnie jest potrzebne zdecydowane stanowisko i uporczywe, twarde domaganie się przestrzegania prawa, realne wsparcie dla własnych rodaków. Liczę że tak będzie i teraz.
Cytować | Zgłoś administratorowi
 

Dodaj komentarz

radiowilnowhite

EWANGELIA NA CO DZIEŃ

  • Poniedziałek, 27 maja 2024 

    Św. Augustyna z Canterbury, biskupa, św. Pawła VI, papieża, wspomnienie

    Mk 10, 17-2

    Słowa Ewangelii według świętego Marka

    Gdy wybierał się w drogę, przybiegł pewien człowiek i upadłszy przed Nim na kolana, pytał Go: «Nauczycielu dobry, co mam czynić, aby osiągnąć życie wieczne?» Jezus mu rzekł: «Czemu nazywasz Mnie dobrym? Nikt nie jest dobry, tylko sam Bóg. Znasz przykazania: Nie zabijaj, nie cudzołóż, nie kradnij, nie zeznawaj fałszywie, nie oszukuj, czcij swego ojca i matkę». On Mu rzekł: «Nauczycielu, wszystkiego tego przestrzegałem od mojej młodości». Wtedy Jezus spojrzał z miłością na niego i rzekł mu: «Jednego ci brakuje. Idź, sprzedaj wszystko, co masz, i rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie. Potem przyjdź i chodź za Mną!» Lecz on spochmurniał na te słowa i odszedł zasmucony, miał bowiem wiele posiadłości. Wówczas Jezus spojrzał wokoło i rzekł do swoich uczniów: «Jak trudno jest bogatym wejść do królestwa Bożego». Uczniowie zdumieli się na Jego słowa, lecz Jezus powtórnie rzekł im: «Dzieci, jakże trudno wejść do królestwa Bożego <tym, którzy w dostatkach pokładają ufność>. Łatwiej jest wielbłądowi przejść przez ucho igielne, niż bogatemu wejść do królestwa Bożego». A oni tym bardziej się dziwili i mówili między sobą: «Któż więc może się zbawić?» Jezus spojrzał na nich i rzekł: «U ludzi to niemożliwe, ale nie u Boga; bo u Boga wszystko jest możliwe».

    Czytaj dalej...
 

 

Miejsce na Twoją reklamę
300x250px
Lietuva 24Litwa 24Литва 24Lithuania 24