Agnieszka Rzymianka urodziła się ok. 291 w Rzymie. Jej rodzice byli chrześcijanami i wychowali ją zgodnie z zasadami wiary. Agnieszka poniosła śmierć męczeńską podczas prześladowań za panowania cesarza rzymskiego Dioklecjana (lub Decjusza (III w.), wyznając wiarę i broniąc dziewictwa. Ambroży podkreśla, że Agnieszka zmarła w dwunastym roku życia, ukończenie 12 lat bowiem było wówczas wiekiem pełnoletności dziewcząt, a tym samym wiekiem, w którym można wymierzać kary.

Miała ponieść męczeńską śmierć na stadionie Domicjana około 305 roku. Na tym miejscu dzisiaj jest Piazza Navona – jedno z najpiękniejszych i najbardziej uczęszczanych miejsc Rzymu. Tuż obok, nad grobem męczennicy, wzniesiono bazylikę pod jej wezwaniem.

Według przekazów, o rękę Agnieszki, która złożyć miała wcześniej ślub czystości, rywalizowało wielu zalotników. Ona jednak odrzuciła wszystkich, mówiąc, że wybrała Małżonka, którego nie potrafią zobaczyć oczy śmiertelnika. Zalotnicy, chcąc złamać jej upór, oskarżyli ją, że jest chrześcijanką. Prefekt Semproniusz, którego syna propozycję małżeństwa odrzuciła, skazał ją na śmierć. Prawo rzymskie zakazywało zabijania dziewic. Wobec tego odesłano ją do domu publicznego, ale jej postać budziła taki szacunek, że żaden z grzesznych młodzieńców odwiedzających to miejsce nie śmiał się zbliżyć do niej. Jeden, odważniejszy niż inni, został nagle porażony ślepotą i upadł w konwulsjach. Młoda Agnieszka wyszła z domu rozpusty niepokalana i nadal była czystą małżonką Chrystusa. Bohaterska dziewica została wtedy rzucona w ogień, ale kiedy wyszła z niego nietknięta, skazano ją na ścięcie.

Agnieszka była w starożytności jedną z najbardziej popularnych świętych.

Patronuje ogrodnikom, zaręczonym, młodym parom, ofiarom gwałtu, dziewicom i harcerkom.