Obecny system przeprowadzania egzaminów z języka polskiego jako obcego nie odpowiada na zwiększające się zainteresowanie polską kulturą i językiem ze strony obcokrajowców. Wynika to m.in. z ograniczonej liczby ośrodków, w których odbywają się egzaminy czy niewystarczającej liczby osób posiadających uprawnienia do ich przeprowadzania.

Dotychczas za przyznawanie certyfikatów poświadczających znajomość języka obcego odpowiadała Państwowa Komisja Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. Niezależnie od tego, gdzie i kiedy egzamin był przeprowadzany, musiał w nim uczestniczyć członek tej komisji. Tymczasem w 2012 roku do egzaminu zgłosiło się ponad tysiąc kandydatów. To sprawiło, że egzaminowanie stało się trudne logistycznie i bardziej obciążało budżet państwa.

"Do tej pory centralna komisja egzaminacyjna - jedyna państwowa - egzaminowała tych, którzy chcieli uzyskiwać potwierdzone formalnie kwalifikacje. Wyjeżdżano z Warszawy na długie wyprawy, by egzaminować w różnych krajach świata adeptów języka polskiego" - powiedział premier Donald Tusk we wtorek podczas konferencji prasowej po posiedzeniu Rady Ministrów.

Jak wyjaśnił, w tej chwili ten system zastąpią raczej akredytacje dla różnych instytucji. "By można było w różnych miejscach na świecie tworzyć zespoły egzaminujące tych, którzy chcą uzyskać certyfikat znajomości języka polskiego" - wyjaśnił premier.

Po wprowadzeniu zmian egzaminy poświadczające znajomość języka polskiego jako obcego będą mogły przeprowadzać - po spełnieniu określonych warunków - m.in. uczelnie polskie i zagraniczne, a także inne podmioty działające w kraju lub za granicą, które od co najmniej trzech lat prowadzą lektoraty, kursy lub inne zajęcia dydaktyczne z języka polskiego lub tego języka jako obcego, np. szkoły językowe, instytuty polskie za granicą. Będą one powoływały komisje egzaminacyjne, do których wejdą specjaliści od nauczania: języka polskiego oraz języka polskiego jako obcego.

Nad jakością przeprowadzanych egzaminów i poszczególnymi elementami systemu będzie czuwała nowa komisja, która zastąpi dotychczasową Państwową Komisję Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego. Ta zostanie rozwiązana po sześciu miesiącach od wejścia w życie nowelizacji ustawy.

Uprawnienia do przeprowadzania egzaminów będzie przyznawał minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, po zasięgnięciu opinii nowej komisji. Będą one udzielane początkowo na 2 lata, z możliwością przedłużenia na okres nie dłuższy niż 5 lat. W przypadku naruszenia procedur przeprowadzenia egzaminów uprawnienia będzie można cofnąć.

Po zdaniu egzaminu będzie wydawany certyfikat znajomości języka polskiego. Dokument taki będą mogły także otrzymać osoby zwolnione z egzaminów, czyli cudzoziemcy: absolwenci filologii polskiej, absolwenci szkół średnich z polskim językiem nauczania w innych państwach, którzy zdali egzamin dojrzałości w języku polskim.

Zgodnie z przyjętymi przez rząd założeniami do projektu egzaminy będzie można przeprowadzać w jednym terminie w kilku lub kilkunastu ośrodkach jednocześnie, na podstawie tego samego zestawu testów. Informacje o terminach i miejscach przeprowadzania egzaminów będą udostępnione przez instytucje certyfikujące oraz Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej. Biuro będzie też wydawało certyfikaty i zapewni obsługę finansową i administracyjną systemu.

Zgodnie z proponowanymi przepisami zwiększy się też liczba poziomów certyfikacji języka polskiego. Zamiast dotychczasowych trzech poziomów wprowadzonych zostanie dziewięć, z czego trzy będą przeznaczone dla dzieci.

"Staramy się (wprowadzać - PAP) w różnych dziedzinach ułatwienia i zmiany, które mogą wzmóc zainteresowanie Polską, językiem polskim i kulturą polską. Różne resorty się do tego przygotowują" - powiedział we wtorek premier.

Założenia do projektu zmian w ustawie o języku polskim przygotowało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Konsultacje społeczne w tej sprawie zakończyły się 25 maja 2013 roku. PAP