Całkowity budżet projektu wynosi: 102 974, 40 EUR, z czego dofinansowanie z Unii Europejskiej wynosi: 82 379,52 EUR, a głównym celem jest popularyzowanie tradycji wicia palmy wileńskiej i kurpiowskiej. Unikatowość rzemiosła to wspólna cecha obu społeczności, które mimo dzielącej odległości zachowały bogate, przekazywane z pokolenia na pokolenie techniki rękodzielnicze. Projekt pozwolił nie tylko na wzajemne poznanie tych tradycji, lecz także na stworzenie przestrzeni do wymiany doświadczeń między twórcami, wzmacniając ich kompetencje, budując dialog międzykulturowy oraz promując dziedzictwo niematerialne jako istotny element lokalnej tożsamości. Dzięki temu wicie palm – zarówno wileńskich, jak i kurpiowskich – zyskało szerszą rozpoznawalność i stało się inspiracją dla kolejnych działań edukacyjnych i artystycznych.
Barwny dialog międzykulturowy
Realizacja projektu przyniosła wymierne rezultaty, a nawet przeszła najśmielsze oczekiwania. Zacieśniły się więzi między Rozogami a Wileńszczyzną, a co najważniejsze powstały nowe pomysły na kontynuację współpracy. Projekt umożliwił wydobycie ukrytych talentów i uruchomił potencjał twórczy w obu społecznościach. Wszystkie zadania rozwijały wrażliwość artystyczną i utwierdzały przekonanie, że kultura ludowa jest prawdziwym skarbem. Prawdziwie barwnym i niezapomnianym przeżyciem był plener malarski zorganizowany podczas Kiermaszu Rzemiosła Tradycyjnego przy malowniczym stawie dworu Houwaltów w Mejszagole. Pod kierunkiem instruktorki Bożeny Naruszewicz powstawały niezwykłe kompozycje — obrazy palmy wileńskiej przeplatające się z wizerunkami aniołów niosących ten barwny skarb Wileńszczyzny.
Pokłosiem tego pleneru stała się wystawa 20 obrazów oprawionych w piękne ramy i zaprezentowana podczas listopadowej konferencji. Powstał też piękny folder ze zdjęciami z pleneru. Warto zaznaczyć, że palmy kurpiowskie również znalazły się na obrazach powstałych podczas pleneru w Rozogach. Te prace ozdobią Izbę Palmy, która powstała w historycznej miejscowości Klon w gminie Rozogi.
„Super czas, mnóstwo atrakcji. Zwiedzanie, smakowanie, warsztaty robienia palm i… malowanie aniołów z palmami (kto raz spróbuje, ten już nigdy nie spojrzy na pędzel tak samo)” – takie emocje zapisali uczestnicy pleneru z gminy Rozogi. Wystawa będzie peregrynować po Wileńszczyźnie i nie tylko, więc każdy będzie miał możliwość na własne oczy zobaczyć, że drzwi muz są otwarte i każdy może wejść do krainy sztuki…
Ambasadorska misja palmy
Ostatnim z zrealizowanych działań była międzynarodowa konferencja „Palma-ambasadorka regionu”. Jeżeli ktokolwiek zadaje sobie pytanie, ile można mówić o plamie, to po konferencji nie ma już żadnych wątpliwości – o palmie można mówić ciągle – tyle jest jeszcze do odkrycia. Wszystkie prelekcje odkrywały tajniki tradycji wicia palm od inspiracji (prelegentka Skirmantė Vaitkevičiūtė) po niezwykłe i oryginalne palmy na świecie (prof. Gustaw Juzala-Deprati). Uczestnicy konferencji mieli też okazję poznać zarówno tradycję skręcania palmy kurpiowskiej, którą przybliżyła Justyna Ostrowicka, jak i trzydziestoletnią drogę zespołu folklorystycznego „Cicha Nowinka”, od lat z pasją promującego sztukę wicia palmy wileńskiej (prelekcja kierowniczki Izby Palm i Użytku codziennego i założycielki zespołu Janiny Norkūnienė). Palmiarki z wielką nadzieją oczekują zbliżającego się nowego roku kalendarzowego, gdyż to wtedy ma być ogłoszony akces tradycji wicia palmy wileńskiej do międzynarodowej organizacji UNESCO. Opowiedziała o tym prelegentka dr Grażyna Gołubowska, podkreślając znaczący wkład w proces akcesyjny Stowarzyszenia Twórców Ludowych Litwy. Ramutė Kraujalienė, prezes stowarzyszenia opowiedziała o wspieraniu palmiarek, a wykład o realizacji programu Interreg Litwa-Polska zwieńczył konferencję. Wicemer Samorządu Rejonu Wileńskiego Edyta Tamošiūnaitė nie kryła radości, że palma wielkanocna stała się przedmiotem debaty naukowej. Jej znaczenie nie obejmuje już tylko okresu świątecznego, dziś jest symbolem dziedzictwa kultury i żywej pamięci o wspólnych korzeniach. Podkreśliła, że palma — zakorzeniona w tradycji, a jednocześnie wciąż twórczo rozwijana — łączy pokolenia, buduje poczucie tożsamości oraz staje się mostem między regionami, które pielęgnują to niezwykłe rzemiosło.
W poszukiwaniu swojego motywu życia
Konferencja stała się doskonałą platformą do spotkania i dyskusji o znaczeniu dziedzictwa niematerialnego, o roli tradycji w budowaniu tożsamości lokalnych wspólnot oraz o potrzebie ochrony i twórczego rozwijania unikatowych form rzemiosła, takich jak wicie palm wileńskich i kurpiowskich. Ale na pracowników kultury z Wileńszczyzny i z gminy Rozogi czekała jeszcze jedna niespodzianka – warsztaty z odkrywania motywacji wewnętrznej (choć o zewnętrznej też była mowa). „Mój motyw życia” – to czterogodzinne warsztaty z doskonałym i doświadczonym coachem Waldemarem Chmielewskim.
„Wilno – podniesienie moich kompetencji zawodowych i renowacja duszy w wersji premium. Dane mi było uczestniczyć w konferencji PALMA - AMBASADORKA REGIONU zorganizowaną w ramach projektu Interreg Polska -Litwa. Wróciłam z poczuciem, że Bóg zrobił mi duchowy „reset fabryczny”. Poznałam historię palm wileńskich i kurpiowskich, oraz tych na całym świecie. Odkryłam nowe pokłady zachwytu nad rękodziełem. Podczas niesamowitych warsztatów z Waldemarem Chmielewskim zanurzyłam się w MOTYWIE MOJEGO ŻYCIA. I nagle wszystko kliknęło – przypadek to nie przypadek Były długie spacery i wspinaczki (aż się człowiek zastanawia dlaczego tak mało się „wspina” skoro widok taki piękny). Nowe kontakty, plany i MOTYW/AKCJA. To był czas jedyny w swoim rodzaju – dla ducha, ciała i umysłu” – napisała w mediach społecznościowych uczestniczka Marta Zyśk. I ta recenzja najlepiej oddaje sens działań programu Interreg Litwa-Polska.
Z mieszanką satysfakcji i smutku uczestnicy przyjęli fakt zakończenia projektu. Na szczęście będzie jeszcze okazja do spotkania. W efekcie współpracy powstał bowiem kolorowy album-książka „Palma wielkanocna – ambasadorka regionów Kurpi i Wileńszczyzny”. Wydana w trzech językach (litewskim, polskim i angielskim) publikacja przybliża tradycję wicia i skręcania palm, ale też otwiera drzwi do świata ludzi – a właściwie ich dłoni – którzy te tradycje tworzą, pielęgnują i przekazują dalej. To ciepłe świadectwo wspólnej pasji i dialogu, który trwa, łącząc dwie społeczności w szacunku dla tego, co piękne, kruche i głęboko zakorzenione w dziejach pokoleń.
Monika Urbanowicz
