Największy zbiór malowanych jaj na świecie zgromadziło ponoć Muzeum Pisanki w Kołomyi (południowo – zachodnia Ukraina). W zbiorach tej placówki jest ok. 10 tys. pisanek. Znajdujące się u podnóża Karpat Wschodnich muzeum rozpoznać można już z daleka – budynek ma kształt ogromnej pisanki.
Muzeum posiada bogate zbiory dekoracyjnych jajek wielkanocnych z różnych regionów Ukrainy, ale większość stanowią eksponaty w okolic: Pokucia oraz Huculszczyzny. Są one bardzo różnorodne, gdyż technika zdobienia jaj różniła się nie tylko w regionach, ale nawet w sąsiadujących wsiach. Na przykład jajka z okolic Kosmacza są pokryte drobnym żółtym i czerwonym ornamentem geometrycznym. Na pisankach z Czarnego Potoku dominuje kolor czarny. Natomiast pisanki z Werchowyny zdobione są na biało.
W Muzeum Pisanki w Kołomyi prezentowane są też pisanki z wielu krajów świata: Białorusi, Polski, Czech, Słowacji, Rumunii, Francji, Danii, Chin, Indii, Argentyny, Kanady, USA, Izraelu, Sri Lanki, Pakistanu i Egiptu.
W muzeum są pisanki malowane, wydrapywane, wyklejane, ozdabiane piórami i koralikami, obszywane nićmi. Znajdziemy na nich motywy roślinne, zwierzęce, geometryczne, religijne. Są też pisanki ozdobione scenkami rodzajowymi.
Muzea pisanek są także w Polsce. Pierwsze takie muzeum w kraju nad Wisłą powstało w 2004 roku w obrębie Muzeum Rolnictwa im. ks. K. Kluka w Ciechanowcu na Podlasiu. Podstawę zbiorów stanowi licząca ponad 1000 eksponatów prywatna kolekcja Ireny Stasiewicz-Jasiukowej i Jerzego Jasiuka z Warszawy. W kolekcji są pisanki – „pisane" woskiem, malowane, oklejane kolorowym papierem, rdzeniem sitowia i kolorową włóczką, a nawet makiem i ziarenkami ryżu. W muzeum można też zobaczyć pisanki wykonane technikami i ozdobione ornamentami, które przeszły już do historii.
Prezentowane w muzeum pisanki pochodzą nie tylko z różnych regionów Polski, a także Ukrainy, Rosji, Białorusi, Czech, Chin, Japonii, Kenii i wielu innych krajów. Można tu podziwiać zarówno tradycyjne zdobione kurze jaja, jak również gęsie, perlicze, strusie, mew, a nawet pingwinów, zięby i kolibra.
Niedaleko Augustowa, w położonym tuż przy granicy z Białorusią Lipsku, znajduje się założone w 2007 roku Muzeum Lipskiej Pisanki i Tradycji. W muzeum można zapoznać się z bogatą tradycją regionu związaną z pisanką. Lipsk jest swoistym zagłębiem pisankarskim, gdzie tradycje sięgające XIX wieku nadal są kultywowane. Lipskie pisanki wykonywane metodą batiku szpilkowego, zdobione charakterystycznym dla tego terenu ornamentem, stanowią ozdobę muzealnych i prywatnych kolekcji sztuki ludowej w kraju i świecie.
Wystawy pisanek można też obejrzeć w pomorskim Dziergoniu – w Galerii Pisanek Małgorzaty Krauze oraz we wsi Rudy koło Raciborza w pocysterskim Zespole Klasztorno-Pałacowym.
Fot. hutsul.museum
