„Rosnąca ilość zbieranych tekstyliów świadczy o rosnącej świadomości i aktywności mieszkańców w zakresie korzystania z kontenerów na tekstylia. Ujawnia to jednak również drugą stronę medalu – strumień odpadów tekstylnych rośnie, ponieważ ludzie wciąż dużo kupują, zużywają i dość szybko się z ubraniami rozstają. Zatem, mimo że nawyki segregacji się umacniają, problem nadmiernej konsumpcji pozostaje aktualny” – mówi Jurga Pociūtė-Mikūtienė, kierowniczka projektu „Wilno – Zielona Stolica Europy 2025” Samorządu m. Wilno.

Dokąd trafiają posortowane tekstylia?
Większość tekstyliów zebranych w Wilnie trafia do specjalnych pojemników na tekstylia, których obecnie w stolicy jest około 350. Zebrane w nich tekstylia trafiają do centrum segregowania tekstyliów w firmie Ecoservice”, gdzie są starannie segregowane.

„Średnio około 75 proc. zebranych tekstyliów jest kierowanych do ponownego użycia i sprzedawanych na rynku hurtowym – nadal są to ubrania użytkowe, obuwie, pościel i inne rzeczy. Ze względu na nadwyżkę tekstyliów na Litwie, większość z nich trafia za granicę, gdzie istnieje realne zapotrzebowanie na odzież używaną. Na inne rynki eksportowane są tylko takie tekstylia, które są tam faktycznie używane i noszone, co wydłuża cykl życia produktów” – mówi Laura Zukė, kierownik ds. projektów innowacyjnych w firmie „Ecoservice”.

Kolejne 5 proc. zebranych tekstyliów jest wykorzystywane do celów produkcyjnych, na przykład do przetworzenia na tkaniny przemysłowe. Pozostałe około 20 proc. nie nadaje się ani do recyklingu, ani do ponownego użycia, ale nie jest utylizowane jako odpad – ta część jest kierowana do odzysku energii cieplnej.

Problem stanowi nie tylko ilość, ale i jakość
Chociaż pojemników na odpady tekstylne jest coraz więcej, jednym z największych wyzwań, jak wskazuje kierownik ds. projektów innowacyjnych w „Ecoservice” jest pogarszająca się jakość zbieranych tekstyliów.

„Wraz ze wzrostem konsumpcji fast fashion, coraz większa część wyrzucanych tekstyliów to produkty niskiej jakości, szybko się zużywające i nienadające się do ponownego użycia. Kolejnym wyzwaniem są niedostatecznie ukształtowane nawyki mieszkańców: tekstylia nie są odpowiednio segregowane, torby pozostawiane są w pobliżu pojemników, wyrzucane są nieopakowane lub mokre ubrania. To znacznie ogranicza możliwości recyklingu i ponownego wykorzystania tekstyliów” – mówi Zukė.

Nie mniejszym problemem jest wyrzucanie tekstyliów do pojemników na odpady mieszane. W takim przypadku ubrania i inne wyroby tekstylne brudzą się, stają się mokre i całkowicie nie nadają się do ponownego użycia lub recyklingu, choć odpowiednio posegregowane mogłyby nadal mieć wartość.

Co wrzucać do kontenerów na tekstylia?
Do pojemników na tekstylia można wrzucać zarówno do tekstylia nadające się do użytku, jak i nienadające się do użytku: odzież, obuwiae, galanteria, tkaniny i ich skrawki, zasłony i pościel, pluszaki.

Wszystkie produkty tekstylne należy wyrzucać szczelnie zapakowane do woreczków – chroni to tekstylia przed zamoczeniem i zanieczyszczeniem, a sortownia ma większe szanse na ich ponowne wykorzystanie lub recykling.

Informacje o tym, co i jak wyrzucać, znajdują się na kontenerach na tekstylia: większość z nich ma już zaktualizowane naklejki, a informacje o pozostałych pojemnikach można znaleźć, skanując kod QR.

Alternatywne rozwiązania dla Wilnian
Specjalne pojemniki to nie jedyna opcja, aby odpowiedzialnie pożegnać się ze zużytymi lub nienadającymi się do użytku tekstyliami. W zeszłym roku Wilno wraz z entuzjastką recyklingu Kristiną Maldonienė przygotowało praktyczny poradnik dla mieszkańców miasta pt. „Gdzie wyrzucać nieużywane przedmioty?”.

Jednym z takim miejsc są punkty DĖK’ui, które pozwalają przedmiotom i tekstyliom, które nadal nadają się do użytku, znaleźć nowych właścicieli, zamiast stać się odpadami. W tym miejscu mieszkańcy mogą bezpłatnie zostawić lub wziąć nieużywane, ale w dobrym stanie przedmioty. Przed oddaniem rzeczy warto sprawdzić, jakie kategorie przedmiotów przyjmuje dany punkt.

Poradnik nie tylko wskazuje, gdzie oddać przedmioty, które nadal nadają się do użytku, ale także udziela wskazówek, jak w przyszłości gromadzić ich mniej, promując w ten sposób bardziej świadomą konsumpcję i dłuższą żywotność przedmiotów.

Na podst. vilnius.lt