„Wcześniej, gdy klimat był chłodniejszy, bociany przylatywały mniej więcej w tym czasie i symbolicznie „odganiały” resztki zimy. Rozpoczynała się najcieplejsza i najjaśniejsza połowa roku” – napisała Litewska Służba Hydrometeorologiczna (LHMT) na Facebooku.

Jak podaje LHMT, powołując się na dane Rezerwatu Biosfery Žuvintas, w latach 1966–1985 bociany powracały nad Žuvintas z zimowisk około 27 marca. Obecnie przylatują wcześniej. W ciągu ostatnich kilku lat pierwsze bociany wracały mniej więcej w pierwszej połowie marca. W tym roku pierwsze bociany przyleciały w rekordowo ciepłe dni, około 12–14 marca, a nawet nieco wcześniej.

Chociaż nie wszystkie bociany powracają w tym samym czasie, wiele z nich dość punktualnie przestrzega swoich „harmonogramów” lotów. Najwcześniej bociany zaobserwowano w Žuvintasie w 1997 roku – 4 marca, a najpóźniej w 1996 roku – 3 kwietnia (wówczas zima była bardzo mroźna i długa, a marzec również był zimny).

Dawniej wierzono...

Dawniej na Litwie wierzono, że kiedy po raz pierwszy zobaczy się wiosną bociana, należy wymieszać zboże – będzie lepiej rosło po zasianiu.

Białe, czyste bociany spacerujące wiosną po łące zapowiadają obfite plony. Jeśli pierwszy bocian, który zobaczymy, jest czysty – będzie słoneczna pogoda, jeśli brudny – będzie padał deszcz. Jeśli bocian stoi na jednej nodze – spodziewaj się ochłodzenia.

Bociany wracają, ale jest ich coraz mniej

Bocian biały (łac. Ciconia ciconia) to ulubiony ptak mieszkańców Litwy, wciąż żyje obok nas. Jednak ornitolodzy alarmują: jego liczebność na Litwie maleje. Zwracają uwagę na to, że nie jest to problem jednego gatunku, ale sygnał, że zmienia się całe nasze środowisko.

Jak podkreśla Litewskie Towarzystwo Ornitologiczne, bociany są uważane za „barometry” krajobrazu rolniczego – ich liczebność odzwierciedla to, co dzieje się na naszych łąkach, polach i mokradłach. Intensywne rolnictwo, zanikające mokradła i zmiany klimatu zmieniają warunki, od których zależy ich przetrwanie. Ponadto ptaki te pokonują tysiące kilometrów, więc o ich losie decyduje nie tylko Litwa, ale także szlaki migracji i zimowiska.

Według szacunków ornitologów, na Litwie żyje około 16 600 par lęgowych bocianów. To wciąż jeden z najwyższych wskaźników w Europie. Ale w ciągu ostatnich 14 lat ich populacja spadła o prawie 15 proc.

Żywy wskaźnik stanu przyrody

„Bocian biały to nie tylko nasz symbol narodowy, ale także żywy wskaźnik stanu przyrody. Jeśli liczba bocianów maleje, oznacza to, że zmieniają się ich siedliska – łąki, mokradła, tradycyjne krajobrazy. To poważny sygnał, że musimy bliżej przyjrzeć się temu, co dzieje się wokół nas” – powiedział cytowany w komunikacie Liutauras Raudonikis, prezes Litewskiego Towarzystwa Ornitologicznego.

Litewskie Towarzystwo Ornitologiczne zachęca do pielęgnowania tradycji i budowania bezpiecznych gniazd dla bocianów w gospodarstwach rolnych, na drzewach lub na oddalonych budynkach. Apeluje również o promowanie ekstensywnych metod rolnictwa, zachowanie naturalnych użytków zielonych i ochrony siedlisk.