Św. Agata pochodziła z Katanii na Sycylii, prawdopodobnie w latach 235-251 (za panowania cesarza Decjusza). Po przyjęciu wiary chrześcijańskiej złożyła ślub czystości i dlatego odrzuciła rękę prefekta Katanii Kwincjusza, który, mszcząc się, kazał ją uwięzić. W końcu po okrutnych torturach spalono ją na rozżarzonych węglach.

W rok po jej śmierci (zmarła 5 lutego 251 r.) nastąpił wielki wybuch Etny. Spływająca lawa nie zalała jednak miasta, a zatrzymała się tuż przed nim. To cudowne ocalenie nawet poganie przypisywali wstawiennictwu Agaty. Na pamiątkę tego wydarzenia powstał zwyczaj błogosławienia  chleba, wody i soli. Mają one chronić w razie klęsk żywiołowych, a szczególnie od pożarów i piorunów. Zwyczaj błogosławienia chleba, wody i soli w dniu św. Agaty dotychczas jest żywy w niektórych krajach, w tym w Polsce i na Litwie.

Jak mówi polskie przysłowie: Chleb św. Agaty od ognia strzeże chaty. Zabierany w podróż błogosławiony chleb ułatwia rozłąkę.

Do św. Agaty chrześcijanie zwracają się przy zagrożeniach związanych z ogniem i pożarami. Agata patronuje przede wszystkim zawodom związanym z ogniem: kominiarzom, ludwisarzom, odlewnikom, a także z powodu męczeńskiej śmierci – pielęgniarkom. Jest również orędowniczką w chorobach piersi i opiekunką karmiących matek.