Znaczenie tego powiedzenia bywa najczęściej wykładane jako kierowana do dzieci przestroga przed nieposłuszeństwem, które wcześniej czy później skończy się laniem albo zejściem na złą drogę (o skazańcu oczekującym egzekucji mówiono niegdyś: „Już go bęben goni!”). Ale jest jeszcze inna interpretacja, która przypomina o tym, że psią skórę wykorzystywano jako membranę do bębnów, tym samym „kto nie słucha rodziców, ten nauczy się posłuchu w wojsku”. Odnotowany w XIX wieku przez Samuela Lindego zwrot słuchać psiej skory „być żołnierzem” potwierdza to objaśnienie. Ale argumentów za tą interpretacją jest więcej. Dostarczają ich źródła historyczne i choćby teksty pieśni.
W polskiej kulturze bęben lub kocioł (obok buławy i sztandaru) stanowił jeden z trzech symboli władzy. Jego dźwięk towarzyszył najważniejszym wydarzeniom w państwie. Towarzyszył jednak przede wszystkim żołnierzowi. W wojsku bęben był bowiem doskonałym środkiem komunikacji. Bębnieniem przekazywano komendy, nadawano tempo marszu, podnoszono „animusz wojenny” żołnierza. Biciem w bębny ogłaszano także werbunek do wojska. Praktykę zaciągu bębnowego, inaczej też z wolnego bębna, utrwaliły rekruckie pieśni, w których słyszymy: Rży koniczek mój bułany, puśćcie, czas już, czas, matko, ojcze mój kochany, żegnam, żegnam was. Z dala słyszę trąb hałasy, dobosz w bęben grzmi. Rzucam, rzucam słodkie wczasy, błogosławcie mi czy: W kotły, bębny zabębniono na wojenkę Kto nie słucha ojca, matki, będzie słuchał psiej skóry zatrąbiono.
Chociaż skóra na bębny mogła pochodzić od różnych zwierząt (saren, cieląt, owiec), to w przypadku bębnów wojskowych użycie psiej skóry wprowadza ważne kulturowo konotacje. Psy – zwierzęta drapieżne, przelewające krew, uznawano bowiem za nieczyste i łączono je z zaświatami (strzegły ich bram; bywały też przewodnikami zmarłych). Powierzano im specjalne misje, które wymagały znalezienia się na granicy światów (np. żywych i martwych). Były jednocześnie symbolem wierności i czujności. Czyż zatem nie są najlepszym upostaciowieniem pełniącego służbę żołnierza?
Rota
