Res publica dosłownie oznacza „rzecz publiczną”, „sprawę wspólną”. Polskie „rzeczpospolita” jest jego wiernym przekładem: „rzecz” odpowiada łacińskiej res, a „pospolita” – publica. W dawnej polszczyźnie „pospolita” znaczyła „wspólna”, „należąca do ogółu”.

Słowo to funkcjonuje co najmniej od XVI wieku, a na trwałe weszło do języka wraz z powstaniem Rzeczypospolitej Obojga Narodów – unii Polski i Litwy zawartej w 1569 roku. Ówczesna szlachta postrzegała państwo jako „dobro wspólne” obywateli, czyli stanów uprzywilejowanych. Właśnie ta idea współodpowiedzialności za państwo stała się fundamentem ustroju, który wyróżniał Rzeczpospolitą wśród innych państw nowożytnej Europy.

Po rozbiorach termin „rzeczpospolita” nabrał wymiaru symbolicznego. W literaturze oraz w myśli politycznej oznaczał utracone państwo i marzenie o jego odrodzeniu. Słowo przetrwało jako znak polskiej tradycji republikańskiej, a po odzyskaniu niepodległości powróciło w oficjalnej nazwie kraju.

Rota