Pola elektromagnetyczne (PEM) to niewidzialne pola energetyczne wytwarzane przez prądy elektryczne. Dzielą się one na: PEM małej częstotliwości (np. oddziaływanie przewodów elektrycznych, urządzeń gospodarstwa domowego); PEM wysokiej częstotliwości (fale radiowe, mikrofale – do tego zaliczane są anteny telefonii komórkowej, Wi-Fi, kuchenki mikrofalowe).
Anteny komunikacyjne zazwyczaj emitują promieniowanie niejonizujące, tj. niewystarczające, aby uszkodzić DNA lub spowodować bezpośrednie uszkodzenie komórek, w przeciwieństwie na przykład do promieniowania jonizującego (promieniowania rentgenowskiego lub promieniowania radiacyjnego).
Anteny komunikacji mobilnej (2G, 3G, 4G, 5G) działają z wykorzystaniem fal elektromagnetycznych o częstotliwości radiowej (RF), zazwyczaj w zakresie 700 MHz–3,5 GHz. Emitują sygnały w sposób ciągły, ale ich moc (W) jest stosunkowo niska i rozprzestrzenia się równomiernie w określonych kierunkach. Większość energii jest uwalniana do środowiska w pobliżu anteny lub bezpośrednio w jej kierunku.
Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), jak dotąd nie ma wiarygodnych dowodów na to, że pola elektromagnetyczne o niskiej intensywności, emitowane przez anteny komunikacyjne, mają szkodliwy wpływ na zdrowie ludzi, jeśli ich poziomy nie przekraczają międzynarodowych zaleceń.
Natomiast Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) w 2011 roku sklasyfikowała promieniowanie o częstotliwości radiowej jako potencjalnie rakotwórcze dla ludzi (Grupa 2B) – co oznacza, że istnieje pewien możliwy związek z nowotworami, ale dowody są niewystarczające.
Tymczasem badania na dużą skalę (np. badanie Interphone) nie wykazały wyraźnego związku między korzystaniem z telefonów komórkowych lub mieszkaniem w pobliżu anten a zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka.
Jakie są normy bezpieczeństwa? Organizacje międzynarodowe, takie jak ICNIRP (Międzynarodowa Komisja Ochrony przed Promieniowaniem Niejonizującym), ustalają dopuszczalne limity natężenia pola elektromagnetycznego, które są uważane za bezpieczne. Na Litwie dopuszczalne natężenie pola elektromagnetycznego w środowisku mieszkalnym wynosi 10 μW/cm² (mikrowatów na centymetr kwadratowy), co zazwyczaj nie jest osiągane nawet w pobliżu anteny.
NVSC przeprowadza państwową kontrolę bezpieczeństwa zdrowia publicznego obiektów radiotechnicznych, koordynuje projekty części radiotechnicznej i plany monitoringu promieniowania elektromagnetycznego przedkładane przez podmioty gospodarcze w trybie ustalonym przez ministra zdrowia. Prowadzi też monitoring promieniowania elektromagnetycznego w środowisku publicznym, w szczególności w związku z rozwojem sieci 5G i innych sieci radiowych.
„Obecnie nie ma dowodów naukowych na to, że anteny telefonii komórkowej działające w dopuszczalnych granicach są szkodliwe dla zdrowia. Postęp technologiczny jest nieunikniony, ale musi iść w parze z odpowiedzialnym podejściem do zdrowia publicznego, promocją i ciągłą oceną naukową” – podkreśla NVSC.
