Podniosły charakter

W kościele pod wezwaniem Świętej Trójcy w Widziszkach została odprawiona Msza Święta w języku polskim. Modlono się w intencji o odnalezienie szczątków ppłk. Władysława Żwańskiego ps. „Błękit”, którego miejsce pochówku do dziś pozostaje nieznane.

Mszę św. odprawił ks. Jarosław Spirydowicz, proboszcz parafii pw. Najświętszego Serca Jezusowego w Podbrzeziu.  Podniosły charakter wydarzeniu nadał udział pocztów sztandarowych i wojskowej asysty honorowej. Swoim śpiewem liturgię upiększył chór parafialny „Moderato” z Mejszagoły (pod kierownictwem Wioletty Leonowicz).

Rodzina bohatera

Na uroczystości do Widziszek przybyła z Polski rodzina podpułkownika – wnukowie Janusz i Jakub Żwańscy z rodzinami. Janusz Żwański podzielił się refleksjami na temat swego dziadka. 

Władysław Żwański urodził się 9 lipca 1896 roku w majątku Widziszki koło Wiłkomierza, w szlacheckiej rodzinie herbu Rawicz, jako syn Jana i Joanny z Juszkiewiczów. Walczył w I wojnie światowej, wojnie polsko-bolszewickiej, w II wojnie światowej (Narodowa Organizacja Wojskowa, Narodowe Siły Zbrojne), w podziemiu antykomunistycznym i antysowieckim (Narodowe Zjednoczenie Wojskowe), był zawodowym oficerem Wojska Polskiego. Został zabity 1 lipca 1948 roku we wsi Dąbrowa-Tworki (Mazowsze) w czasie akcji grupy operacyjnej Urzędu Bezpieczeństwa i Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – głównych struktur aparatu represji w Polsce Ludowej. Do dziś trwają poszukiwania jego grobu.

Postać bohatera przybliżyła uczestnikom obchodów dziennikarka Ewa Szakalicka, jedna z inicjatorek uroczystości rocznicowych.

List od prezydenta Polski

„Dla pułkownika Władysława Żwańskiego wiara w Polskę i walka o jej niepodległość były aksjomatem, sprawą nadrzędną i oczywistą” – napisał w liście do uczestników uroczystości prezydent Polski Karol Nawrocki. List odczytał Jan Józef Kasprzyk, doradca prezydenta.

„Jako dowódca odznaczał się roztropnością i przenikliwością. Nie ufał komunistom, kiedy ci ogłaszali kolejne amnestie i wzywali „leśnych” do ujawniania się. Trafnie przewidywał fałsz tych deklaracji. Mężnie walczył z czerwonym reżimem aż do tragicznego końca, kiedy został podstępnie zamordowany w wyniku prowokacji przeprowadzonej przez funkcjonariuszy UB podszywających się pod oddział podziemia. Pogrzebany w nieznanym miejscu, do dzisiaj nie doczekał się własnego grobu” – podkreślił Nawrocki.

Apel pamięci

Po wspólnej modlitwie na terenie przykościelnym odbył się Apel Pamięci. Złożono kwiaty i zapalono znicze przy grobowcu dawnych właścicieli Widziszek – Kossków – z tablicą pamiątkową, poświęconą członkom rodziny Kossków, którzy nie mogli tu spocząć, m.in. poległemu w powstaniu warszawskim Janowi Agatonowi Kossce oraz zamordowanemu w Auschwitz-Birkenau Stanisławowi Kossce.

W uroczystościach w miejscu urodzenia ppłk. Władysława Żwańskiego wzięły udział liczne delegacje z Macierzy i Polacy z Wileńszczyzny. W tym gronie był Jan Dziedziczak – poseł na Sejm RP, wiceprzewodniczący Komisji Łączności z Polakami za Granicą, konsul RP Zbigniew Ciosek. W imieniu prezesa ZPL Waldemara Tomaszewskiego w uroczystościach uczestniczyła sekretarz generalna Zarządu Głównego ZPL Teresa Sołowjowa z delegacją.

ZPL zadbał o to, aby każdy chętny mógł dojechać na uroczystości rocznicowe w Widziszkach – od Domu Kultury Polskiej w Wilnie odjechał specjalny darmowy autokar.

Wydarzenie zorganizowano przy wsparciu Instytutu Pamięci Narodowej, Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, Narodowego Zjednoczenia Wojskowego Okręg Chrobry, Związku Polaków na Litwie, Powiatu Białostockiego.

Uroczystości rocznicowe ku czci ppłk. Władysława Żwańskiego odbyły się w ramach obchodów 82. rocznicy operacji „Ostra Brama”, organizowanych przez Związek Polaków na Litwie w dniach 7-13 lipca. Już jutro, 10 lipca, o godz. 15.30 odbędzie się uroczysty Apel Pamięci przy Mauzoleum Matki i Serca Syna na Cmentarzu na Wileńskiej Rossie. Kulminacją uroczystości w dniu 13 lipca będzie tradycyjny Wiec Pamięci przy pomniku w Krawczunach – miejscu bitwy Armii Krajowej z niemieckim najeźdźcą hitlerowskim. Szczegółowy program tegorocznych obchodów można znaleźć TUTAJ.