2 sierpnia 1944 roku Niemcy przystąpili do likwidacji tzw. obozu cygańskiego (Zigeunerlager) w Auschwitz-Birkenau. W komorach gazowych zamordowano wówczas ok. 4200-4300 Romów. Ogółem w tym obozie zginęło ponad 20 tysięcy Romów spośród około 23 tysięcy deportowanych z 14 krajów.
Szykany wobec Romów i Sinti rozpoczęły się w Niemczech wkrótce po przejęciu w 1933 r. władzy przez nazistów. Podobnie jak Żydów, uważano ich za naród „nieczysty rasowo”, dlatego zostali zdeklasowani i pozbawieni swych praw, a kiedy rozgorzała się wojna, to zostali skazani na zagładę.
16 grudnia 1942 r. szef SS Heinrich Himmler nakazał umieszczenie Romów i Sinti w obozie koncentracyjnym. Pod koniec stycznia następnego roku wskazano, że miejscem deportacji będzie Auschwitz. W tym celu w Auschwitz II-Birkenau powstał tzw. obóz cygański, do którego pierwsi Cyganie trafiali 26 lutego 1943 r. Deportowano do niego całe rodziny. Romowie i Sinti stanowili pod względem liczebności trzecią – po Żydach i Polakach – grupę deportowanych do KL Auschwitz.
Według historyków, w czasie II wojny światowej hitlerowcy zamordowali niemal połowę z miliona żyjących w Europie Romów. Na Litwie zginął co trzeci z 1 500 mieszkających tu Romów. Najwięcej osób tej grupy etnicznej zostało zamordowanych w obozie w Prawieniszkach. Inne miejsca mordów Romów były w rejonie solecznickim, nieopodal Porubanku koło Wilna, w IX Forcie w Kownie. Grupy Romów były też wśród pomordowanych w Ponarach Żydów i Polaków.
Parlament Europejski w rezolucji z dnia 15 kwietnia 2015 roku z okazji Międzynarodowego Dnia Romów uznał historyczny fakt ludobójstwa Romów, które miało miejsce podczas II wojny światowej, a 2 sierpnia ustanowił Europejskim Dniem Pamięci o Zagładzie Romów.
Litewski Sejm wciągnął na listę dni pamiętnych Dzień Pamięci o Zagładzie Romów, obchodzony 2 sierpnia, w 2019 roku.
