Ekspozycja „Statut Łaskiego - zabytek i dzieło sztuki” ukazuje zarówno historyczną rolę Statutu, jak i jego wyjątkową wartość artystyczną. Wystawę można oglądać w siedzibie Archiwum Głównego Akt Dawnych w Pałacu Raczyńskich w Warszawie.

- Statut Jana Łaskiego to jeden z najcenniejszych skarbów polskiego dziedzictwa archiwalnego. Opublikowany w 1506 roku kodeks po raz pierwszy uporządkował i upowszechnił najważniejsze prawa Królestwa Polskiego. Było to przedsięwzięcie niezwykle nowoczesne jak na swoje czasy – wzmacniające państwo, rozwój prawa i świadomość obywatelską elit. Patrząc na ten wyjątkowy egzemplarz królewski, możemy podziwiać nie tylko bezcenne źródło historyczne, ale także wybitne dzieło sztuki drukarskiej i iluminatorskiej – mówiła Marta Cienkowska, minister kultury i dziedzictwa narodowego podczas wernisażu. 

Centralnym punktem ekspozycji jest pergaminowy egzemplarz królewski Statutu Łaskiego, przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych. To jedyny znany egzemplarz opatrzony wielką pieczęcią koronną króla Aleksandra Jagiellończyka.

Wystawa przybliża zarówno historyczne znaczenie Statutu Łaskiego, jak i jego wyjątkową wartość artystyczną oraz ikonograficzną. To wyjątkowa okazja, by zobaczyć dokument, który odegrał kluczową rolę w kształtowaniu polskiego prawa i państwowości.

Statut Łaskiego od 2016 roku znajduje się na Polskiej Liście Krajowej Programu UNESCO „Pamięć Świata”.

Wystawa pokazuje również wiele innych dokumentów dotyczących postaci Jana Łaskiego – wielkiego kanclerza koronnego, inicjatora powstania Statutu, oraz rozmaite dokumenty związane z osobą króla Aleksandra Jagiellończyka i jego czasami.

Statut Łaskiego – zabytek polskiego prawodawstwa
Statut Łaskiego to zwyczajowa nazwa zbioru praw i przywilejów obowiązujących w Królestwie Polskim, opracowanego na mocy uchwały Sejmu radomskiego z 1505 roku. Głównym inicjatorem przedsięwzięcia był kanclerz wielki koronny, a później prymas Polski, Jan Łaski – bliski współpracownik króla Aleksandra Jagiellończyka.

Dzieło zostało wydrukowane w 1506 roku w krakowskiej oficynie Jana Hallera. Do dziś zachowały się 94 egzemplarze Statutu – 80 papierowych i 14 pergaminowych. Egzemplarz przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych jest jedynym znanym egzemplarzem z przywieszoną wielką pieczęcią koronną Aleksandra Jagiellończyka.

Historycy prawa uznają Statut Łaskiego za pierwszy urzędowy zbiór aktów prawnych wydany z polecenia władzy państwowej, co nadało zawartym w nim dokumentom szczególną rangę i autentyczność.

Zabytek wyróżniają bogate ryciny, w tym słynne przedstawienie sejmu polskiego z wizerunkiem króla Aleksandra Jagiellończyka. Dzięki temu Statut Łaskiego pozostaje nie tylko źródłem prawa, ale także wyjątkowym dziełem sztuki drukarskiej oraz bezcennym świadectwem kultury politycznej początku XVI wieku.

MKiDN (gov.pl)