Konkurs „Wydarzenie Historyczne Roku” ma na celu uhonorowanie organizatorów, twórców oraz inicjatorów najciekawszych przedsięwzięć historycznych minionego roku, promujących historię i kulturę Polski w kraju oraz za granicą. W gali finałowej plebiscytu w Muzeum Historii Polski wzięła udział Marta Cienkowska, minister kultury i dziedzictwa narodowego.
– Ten plebiscyt to coś więcej niż tylko konkurs. To święto polskiej pamięci, dialog między przeszłością a teraźniejszością, a także świadectwo naszego wspólnego wysiłku w pielęgnowaniu dziedzictwa historycznego. Dzięki niemu odkrywamy, jak żywa i inspirująca potrafi być historia – kiedy staje się przedmiotem pasji, refleksji i nowoczesnych form przekazu. Dziękuję wszystkim twórcom, instytucjom, pasjonatom, którzy wzięli udział w tegorocznej edycji, bo to państwo przez swoją pracę, przez swoją wyobraźnię i determinację sprawiacie, że historia nie jest zamknięta tym rozdziałem. Lecz taką opowieścią, która którą stale dopisujemy – mówiła minister M. Cienkowska. – Dzisiejsze spotkanie odbywa się w szczególnym momencie, dlatego że równolegle trwają prace nad sprawą polityki historycznej państwa – dokumentem, który w sposób systemowy ma uporządkować, wzmocnić i rozwinąć nasze działania w tym obszarze. Naszym celem jest stworzenie wspólnej wizji, ale takiej, która nie będzie narzucać jednej narracji, tylko otwierać przestrzeń do dialogu, do różnorodnych interpretacji i też do budowania nowoczesnej kultury pamięci. Dzięki takim dokumentom, ale dzięki tej również tej pracy, dzięki państwa pracy, dzięki zaangażowaniu możemy tworzyć wspólnotę świadomą, świadomą swoich korzeni, ale także otwartą na wyzwania nowoczesności – dodała.
W tegorocznej edycji do konkursu zgłosiło się 135 projektów z Polski i zagranicy, z czego do finału zakwalifikowano 15. Zwycięzcy w trzech głównych kategoriach – „Wydarzenie”, „Wystawa” i „Edukacja” – zostali wybrani w głosowaniu internetowym, które trwało do 25 sierpnia 2025 roku.
Zwycięzca w kategorii „Wydarzenie” – projekt „Barwy Historii” w Muzeum Zamku Opalińskich w Sierakowie
Celem projektu było upamiętnienie postaci Piotra Opalińskiego w 400. rocznicę śmierci oraz zrekonstruowanie sarmackiej Pompy Funebris. Wydarzenie rozpoczęło się w „Barokową Noc RPG”, podczas której uczestnicy mogli przenieść się w czasy Opalińskiego, grając w gry fabularne oparte na źródłach historycznych. W ramach wydarzenia odbył się wernisaż wystawy historycznej, wykłady poświęcone husarii, piknik historyczny, pokazy rzemieślnicze i inscenizacja pogrzebu sarmackiego z rekonstrukcją Castrum Doloris w kościele pobernardyńskim. Zwieńczeniem projektu był koncert Jacka Kowalskiego.
Zwycięzca w kategorii „Wystawa” – wystawa „Ostatnie lato” w Centralnym Muzeum Włókiennictwa w Łodzi
To opowieść o czasie wolnym w latach 30. XX wieku z perspektywy fikcyjnej łódzkiej rodziny, która spędza lato 1939 roku w Rudzie Pabianickiej. Wystawa pozwala zwiedzającym nie tylko oglądać eksponaty, ale także z nich korzystać: czytać na werandzie, grać w brydża, słuchać muzyki z gramofonu, malować czy bawić się zabawkami. Wiele obiektów można dotykać – część z nich to repliki i rekonstrukcje. Wystawa ukazuje rozwój turystyki w Polsce i atmosferę ostatniego lata przed wybuchem II wojny światowej.
Zwycięzca w kategorii „Edukacja” – projekt „Królewski zwierzyniec” w Muzeum Łazienki Królewskie
Projekt wykorzystał potencjał Łazienek jako dawnego zwierzyńca, by przybliżyć uczestnikom florę i faunę – dawną i współczesną. W jego ramach zrealizowano ponad 200 wydarzeń, w tym spacery sensoryczne, warsztaty przyrodnicze, rękodzielnicze, artystyczne i wykłady. Projekt miał wymiar integracyjny – angażował osoby w kryzysie psychicznym, z niepełnosprawnościami oraz przedstawicieli różnych pokoleń. Przygotowano także broszury edukacyjne w kilku językach, w tym w wersji ETR (łatwej do czytania i rozumienia).
Nagroda Specjalna Muzeum Historii Polski – projekt „Młody Duch Tańca” Fundacji Duch Tańca Wiesława Dudka
Polsko-japoński projekt taneczny z udziałem młodzieży ze szkół baletowych, łączący edukację i wymianę kulturalną. W 2024 roku zaprezentowano spektakle „COPERNIC 550” oraz „Historia Dzieci Syberyjskich”, które poruszały temat emigracji i solidarności między Polską a Japonią.
Nagroda Jury – wystawa „Niech żyje król! Koronacje Sasów na Wawelu” na Zamku Królewskim na Wawelu
Wystawa ukazała bogaty ceremoniał koronacyjny Augusta II i Augusta III. Zwiedzający mogli zobaczyć m.in. insygnia królewskie, srebra z kolekcji Grünes Gewölbe oraz barokowe kostiumy i dekoracje. Ekspozycja wzbogacona została o elementy dostępności, takie jak łatwe do czytania teksty, audiodeskrypcje i tyflografiki.
MKiDN
