Nazwa projektu LTPL00325 to: „Wicie palm – rozwój turystyki kulturowej w celu zachowania lokalnego dziedzictwa kulturowego i poprawy dobrobytu społecznego mieszkańców rejonu wileńskiego (LT) i gminy Rozogi (PL)”. Całkowity budżet projektu wynosi: 102.974, 40 euro, z czego dofinansowanie z Unii Europejskiej wynosi: 82.379,52 euro. Działania projektowe zakończą się 30 listopada 2025 r. Strona litewska ma na celu przede wszystkim wypromowanie tradycji wicia palmy wileńskiej i temu służyć będą zaplanowane działania. Dążenie do popularyzacji tej unikalnej sztuki rzemieślniczej obejmuje wizyty studyjne, wydanie albumu o palmach wileńskich i kurpiowskich, plener malarski dla młodzieży i konferencję naukową.
W miniony weekend, 7-9 marca, 30-osobowa delegacja z gminy Rozogi przyjechała na Litwę, żeby zapoznać się z lokalnym dziedzictwem kulturowym i poznać tradycje mocno zakorzenione nie tylko w świadomości społecznej, ale w codziennym życiu mieszkańców Wileńszczyzny. Do takich niewątpliwie należy Kiermasz Kaziukowy. Zgodnie z założeniem programowym, delegacja z Polski poznała historię kiermaszu, sięgającą czterech stuleci wizytówkę sztuki ludowej całej Litwy a nawet Polski i Czech, bowiem geografia wystawców ciągle się powiększa. Niekwestionowaną królową kiermaszu jest palma wileńska – goście mogli się przekonać jak wygląda promocja tej sztuki, obejrzeć wszystkie jej rodzaje, porozmawiać z palmiarkami. Niepowtarzalna atmosfera, oszałamiające bogactwo sztuki ludowej i cudowna, wiosenna pogoda – wszystko to wpłynęło na nastrój gości.
– Uczestniczyć w takim wydarzeniu, to marzenie wielu, bardzo się cieszymy, że mogliśmy przekonać się, że Kiermasz Kaziukowy to święto przygotowane z prawdziwym rozmachem, aż w głowie się kręci od zapachów, kolorów i dźwięków. Zdziwiło mnie też, że palma wileńska może mieć tyle rodzajów, trudno wybrać tę najładniejszą – opowiadała uśmiechnięta Agnieszka, która po raz pierwszy przyjechała na Litwę.
Po spacerze wśród straganów kiermaszowych przyszedł czas na zapoznanie się z miejscowościami rejonu wileńskiego, gdzie jest największe skupisko palmiarek. W Centrum Rzemiosła Tradycyjnego w Mejszagole palmiarki z Ciechanowiszek przeprowadziły warsztaty z wicia palm wileńskich. Opowiedziały o całorocznej pracy w przygotowaniu materiału na palmy: wysiewie kwiatów, zbiorze, farbowaniu i wiciu. Wspólnie dyskutowano o różnicach między palmami, symbolice i historii tego wyjątkowego artystycznego rękodzieła. Warto zaznaczyć, że palma kurpiowska, podobnie jak wileńska, jest wpisana na listę Niematerialnego Dziedzictwa Kultury. Wykonana jest nawet z kilku tysięcy papierowych kwiatów i sięga od 4 do 6 metrów. Procesja w Niedzielę Palmową wygląda więc naprawdę imponująco.
Wśród delegacji z gminy Rozogi był też zespół Pieśni i Tańca „Kurpie”, który w krótkim koncercie zaprezentował folklor kurpiowski. Wspaniały ukłon w stronę mejszagolan, którzy mogli nie tylko zobaczyć, jak wygląda tradycyjny kurpiowski strój, ale też usłyszeć piosenki śpiewane w gwarze. Energia i dynamika emanowały ze sceny przyciągając uwagę publiczności i budząc żywe emocje.
– Cieszymy się, że mogliśmy na Wileńszczyźnie podzielić się naszym bogactwem kulturowym. Przyjechaliśmy poznać wasze tradycje, ale też chcieliśmy przybliżyć Kurpie, bo folklor łączy nas i zbliża – mówił wójt gminy Rozogi Grzegorz Kaczmarczyk. Nie zapomniał też o złożeniu życzeń wszystkim kobietom z okazji ich święta.
Zdaniem dyrektora Muzeum Etnograficznego Wileńszczyzny Algimanta Baniewicza projekty realizowane we współpracy z Polską są niezwykle cenne, ponieważ pozwalają na wzajemne poznanie i pielęgnowanie tradycji obu narodów.
– Takie spotkania to nie tylko okazja do zaprezentowania własnego dziedzictwa, ale także do budowania mostów między naszymi społecznościami. Wspólne doświadczenia kulturowe umacniają naszą tożsamość i przyjaźń – uważa dyrektor MEW.
Oficjalnie projekt został rozpoczęty, trwają przygotowania do kolejnych działań i co najważniejsze, zostanie po nich trwały ślad w postaci publikacji i więzi między ludźmi, a to wartość bezcenna.
Monika Urbanowicz
