Sejm RL w swojej rezolucji, dotyczącej upamiętnienia na Litwie znamiennych wydarzeń i osób, Sejm RL odnotował, że literatura barokowa na Litwie zaowocowała około 133 łacińskimi zbiorami poezji, których autorami byli twórcy związani z Wielkim Księstwem Litewskim. Najwybitniejszym przedstawicielem tej literatury był Maciej Kazimierz Sarbiewski - światowej sławy polski poeta neołaciński związany z Wilnem, teoretyk literatury epoki baroku, którego dzieło „Trzy księgi liryczne” zostało wydane przed 400 laty. Właśnie ten jubileusz posłużył jako pretekst do uhonorowania w 2025 roku literatury barokowej i osoby wielkiego Sarbieviusa. Warto też odnotować, że pierwszy niekompletny przekład „Liryków” Sarbiewskiego ukazał się w Wilnie w 1851, przetłumaczony przez Władysława Syrokomlę.
Rok 2025, na mocy decyzji Sejmu RL, będzie też Rokiem Mikalojusa Konstantinasa Čiurlionisa – najwybitniejszego litewskiego kompozytora i malarza, z okazji 150. rocznicy jego urodzin. W ciągu swego krótkiego życia (36 lat) stworzył on około 400 utworów muzycznych i 300 obrazów. Był czołowym przedstawicielem środkowoeuropejskiego symbolizmu, uznawanym również za jednego z prekursorów abstrakcjonizmu i surrealizmu. Był zarówno nowatorskim kompozytorem, jak i malarzem. Starał się dokonać syntezy malarstwa i muzyki. Należy przypomnieć, że ten kompozytor i poeta posługiwał się językiem polskim – pisał wiersze i poematy prozą, pozostawił po sobie 250 listów (pisał w języku polskim) i był ściśle związany z Polską, gdzie się kształcił. W Polsce Čiurlionis też zmarł. Z okazji jubileuszowej daty została podjęta decyzja, że lotnisko w Wilnie na okres pięciu lat (do końca 2029 roku) będzie nosiło nazwę „Międzynarodowego Wileńskiego Portu Lotniczego imienia Čiurlionisa”. Należy zaznaczyć, że wzbudziła ona wiele kontrowersji, dziwi też ta „tymczasowość”.
Pionierem litewskiego lotnictwa był Antanas Gustaitis, który w 1925 roku skonstruował pierwszy samolot sportowy ANBO-jeden. W związku z tym rok 2025 ogłoszono Rokiem ANBO oraz Litewskich Deweloperów Lotniczych. Sejm wyróżnił też innych lotników: Jurgisa Dobkevičiusa, Steponasa Dariusa i Stasysa Girėnasa. Jest to hołd tym, którzy zakładali podwaliny pod litewskie lotnictwo wojskowe i cywilne.
Milenium koronacji pierwszych królów, znamienne rocznice
Na mocy uchwały Sejmu RP rok 2025 będzie w całej Polsce Rokiem Milenium Koronacji Dwóch Pierwszych Królów Polski. 18 kwietnia (data ta jest określana przez historyków jako prawdopodobna) 1025 r., po wielu latach starań, Bolesław Chrobry został pierwszym królem Polski. Królewska korona na skroniach władcy stanowiła dopełnienie procesu budowy nowoczesnej państwowości, zainicjowanego przyjęciem chrztu przez księcia Mieszka I w roku 966. Królewskie rządy Bolesława Chrobrego nie trwały długo. Zmarł on w czerwcu 1025 r., w dwa miesiące po tym, gdy koronował się na króla Polski w katedrze gnieźnieńskiej. Jeszcze w tym samy roku Polska uzyskała kolejnego króla – następcą Bolesława został jego syn Mieszko II Lambert. Jego koronacja odbyła się również w katedrze gnieźnieńskiej 25 grudnia 1025 r. Był to jedyny rok w dziejach Polski, gdy nastąpiły dwie koronacje królewskie.
Tysiąc lat, jakie upłynęły od tych wydarzeń, to wyjątkowa okazja, aby wspomnieć o ich znaczeniu dla historii Polski i dla tradycji państwowych kraju. Jubileusz koronacji w Gnieźnie dwóch pierwszych królów Polski trwać będzie w pierwszej stolicy Polski przez większość roku 2025. Zaplanowane uroczystości i atrakcje będą przypominać Polakom o znaczeniu miasta w historii i zachęcać ich do odwiedzenia Gniezna.
Sejm RP postanowił też, że rok 2025 będzie rokiem pamięci o bohaterach z Katynia, Charkowa i Miednoje – w tym roku przypada 85. rocznica zbrodni katyńskiej oraz poświęcony: Oldze Boznańskiej (160. rocznica urodzin), Stefanowi Żeromskiemu (setna rocznica śmierci), Antoniemu Słonimskiemu (130. rocznica urodzin), Kazimierzowi Sosnkowskiemu (140. rocznica urodzin) oraz Franciszkowi Duszeńce (setna rocznica urodzin).
Patronów 2025 roku wybrał również Senat RP. Są to: Władysław Reymont (setna rocznica śmierci), Wojciech Jerzy Has (setna rocznica urodzin), ks. Józef Tischner (25. rocznica śmierci) i Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (80. rocznica śmierci).
Tego roku przypada 230. rocznica III rozbioru Polski - 1795 rok; 90. rocznica śmierci Marszałka Józefa Piłsudskiego - 12 maja 1935 roku.
Świat tego roku będzie też obchodził 80-lecie zakończenia II wojny światowej.
Polska prezydencja w Unii Europejskiej
1 stycznia 2025 roku Polska objęła przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej, które potrwa przez najbliższe sześć miesięcy. Ten moment zbiega się z początkiem nowej kadencji Komisji Europejskiej (grudzień 2024 roku) i zaprzysiężeniem nowego prezydenta Stanów Zjednoczonych (styczeń 2025 roku), a jednocześnie ma miejsce kilka miesięcy po rozpoczęciu kolejnej kadencji Parlamentu Europejskiego. Polska sprawuje tę rotacyjną funkcję po raz drugi w trakcie ponad dwudziestoletniego członkostwa w UE. Poprzednio miało to miejsce w 2011 roku.
Hasło przewodnie polskiej prezydencji: „Bezpieczeństwo, Europo!”, odzwierciedla priorytety działań, koncentrujących się na zapewnieniu stabilności w kluczowych obszarach, na wzmacnianiu siedmiu wymiarów europejskiego bezpieczeństwa: zdolność do obrony; ochrona ludzi i granic; odporność na obcą ingerencję i dezinformację; bezpieczeństwo i swoboda działalności gospodarczej; transformacja energetyczna; konkurencyjne i odporne rolnictwo; bezpieczeństwo zdrowotne.
Nasza Gazeta nr 2 (1530)
