Pierwsze wzmianki o szopkach pochodzą z połowy XIV wieku; wtedy właśnie Elżbieta Łokietkówna, późniejsza żona króla Węgier Karola Roberta, sprowadziła z Nadrenii figury dla kościoła Klarysek pod wezwaniem Świętego Andrzeja w Krakowie. Natomiast szopka franciszkańska – bo właśnie Święty Franciszek zbudował pierwszą w Greccio – poświadczona jest źródłowo w 1476 roku przez Filipa Kallimacha.
A drugą najstarszą tradycją jest śpiewanie kolęd. Słowa pierwszej z nich, „Zdrów bądź, królu anjelski”, zanotowano już w 1424 roku w kazaniu Jana Szczekny, spowiednika królowej Jadwigi. Natomiast jedna z najpiękniejszych kolęd – Przybieżeli do Betlejem pasterze – pojawiła się około 1630 roku. Za jedną z najpiękniejszych polskich kolęd uznaje się utwór stworzony pod koniec XVIII wieku przez poetę Franciszka Karpińskiego. Pieśń o Narodzeniu Pańskim znana jest nam dziś bardziej jako Bóg się rodzi. Co ciekawe, powstała na specjalne zamówienie księżnej marszałkowej Izabeli z Czartoryskich Lubomirskiej, a po raz pierwszy odśpiewana została w kościele w Białymstoku. W zależności od okresu i regionu śpiewana była na różne melodie. (Najbardziej popularna utrzymana jest w rytmie poloneza). Niektórzy historycy uważają nawet, że jest to nawiązanie do poloneza koronacyjnego królów polskich z czasów Stefana Batorego.
Rota
