Eduard Profittlich zmarł w więzieniu w Kirowie w 1942 roku. Ten jezuita i biskup miał możliwość powrotu do ojczyzny, lecz zdecydował się pozostać w Tallinnie przy powierzonych mu wiernych.
„Ponieważ nie chciał zostawić ich samych, nie powrócił do Niemiec – w pełni świadom, że decyzja ta niemal nieuchronnie prowadzi go ku śmierci” – podkreślił w homilii kard. Christoph Schönborn.
Profittlich pisał w jednym z listów do rodziny: „Godzi się, aby pasterz pozostał przy swojej owczarni i razem z nią dzielił radości i cierpienia”.
Kardynał Schönborn obszernie cytował z korespondencji arcybiskupa, która świadczy o jego wewnętrznej wolności. „Muszę powiedzieć, że choć decyzja ta wymagała kilku tygodni przygotowania, nie podjąłem jej w lęku ani strachu, lecz nawet z wielką radością”. Według kardynała, ta właśnie radość jest tajemnicą chrześcijańskich męczenników – i najgłębszym przeciwieństwem ideologii pogardy dla człowieka, jakie naznaczyła XX wiek.
27 czerwca 1941 r. do arcybiskupa przybyli funkcjonariusze NKWD, którzy prowadzili przeszukiwanie domu arcybiskupa przez kilka godzin Zarekwirowano kilka przedmiotów, korespondencję urzędową, kartotekę parafialną i oskarżono go o szpiegostwo na rzecz Niemiec, a następnie aresztowano i wyprowadzono z budynku.
14 października 1941 r. przygotowano akt oskarżenia w Kirowie, w którym był oskarżony o prowadzenie antysowieckiej agitacji poprzez wykorzystywanie uczuć religijnych mas dla siania nienawiści do ZSRR i partii komunistycznej. Ponadto zarzucano mu szpiegostwo na rzecz III Rzeszy, przedstawiając jako dowód jego wizyty w ambasadzie w Tallinnie. Po kolejnych przesłuchaniach, 17 października przedstawiono mu kolejny dowód, którym były antysowieckie rozmowy ze współwięźniem. Edward Profittlich cały czas uważał, że jest niewinny.
25 października rozpoczął się proces, który zakończył się uznaniem księdza za winnego. Apelował jeszcze do Sądu Najwyższego ZSRR, jednak jego apelacja została odrzucona. Został skazany na 5 lat pozbawienia wolności i pracę w obozie pracy w Kirowie, gdzie zmarł 22 lutego 1942 r.
W grudniu 2024 r. papież Franciszek promulgował dekret o męczeństwie arcybiskupa otwierający drogę do jego beatyfikacji. Pierwotnie beatyfikacja miała się odbyć 17 maja, ale ze względu na śmierć papieża Franciszka uroczystości zawieszone. Papież Leon XIV zatwierdził 20 czerwca 2025 r. datę beatyfikacji arcybiskupa Eduarda Profittlicha SJ na 6 września 2025. Beatyfikacja odbyła się tego dnia na placu Wolności (Vabaduse väljak) w Tallinnie.
Na podst. AB, KAI, wikipedia
