Preludium do tych wydarzeń było otwarcie wystawy „Zapomniane dziedzictwo”, prezentującej wybór obrazów Sylwii Osińskiej. Eksponaty to obrazy akrylowe na płótnie poświęcone polskiej wsi, zarówno tej dawnej, jak i współczesnej. Artystka jest absolwentką Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi oraz Poznaniu. Od wielu lat jest silnie związana z polską wsią, której krajobraz, tradycje i kultura stanowią źródło inspiracji dla jej twórczości.
Senator Ryszard Bober, przewodniczący Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi powiedział, że wszystko, co najpiękniejsze, wywodzi się z polskiej wsi. „Z niej czerpiemy naszą kulturę, nasze dziedzictwo i nasze wartości. Nie byłoby Polski, gdyby nie polska wieś i rodzina wielopokoleniowa, która została ukazana na tych płótnach. Naszym obowiązkiem jest przekazywanie tych tradycji. Polski nie było, ale przetrwała w sercach i umysłach Polaków”.
Następnie senator Ryszard Bober otworzył konferencję „Sołectwo – wspólnota pokoleń”. Jego zdaniem, sołtysi budują wspólnotę pokoleń w swoich małych ojczyznach, jest to istota ich działania. Celem konferencji jest zaś przybliżenie problemów, z którymi sołtysi stykają się na co dzień, tak aby można w Senacie pokusić się o ich prawną interpretację w kierunku działań naprawczych. „Rolnicy starają się, aby na polskim stole była zawsze kromka chleba, ale widać, że są tacy, którym działalność rolnicza przeszkadza”.
Podczas konferencji dr Łukasz Komorowski z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk, ekspert ds. rozwoju obszarów wiejskich i smart villages, mówił o sołectwie jako przestrzeni kapitału społecznego – między tradycją a wyzwaniami. Uważa on, że inteligentna wieś może być odpowiedzią na wyzwania współczesności, z którymi mierzą się społeczności lokalne, takie, jak przemiany demograficzne, cyfryzacja, zmiany klimatyczne, polaryzacja rozwoju czy aktywność społeczna. Zadał pytanie, czy jest miejsce i środki na inteligentny rozwój, jak wspierać smart villages – poprzez programy flagowe czy rozproszone finansowanie, gdzie jest punkt równowagi między podejściem cyfrowym a analogowym (tradycyjnym).
Monika Kosińska, sołtyska wsi Trzebieszewo w gminie Kamień Pomorski, działaczka koła gospodyń wiejskich, Sołtyska Roku 2023, przedstawiła koła gospodyń wiejskich jako pomost pokoleń, służący integracji, tradycji i aktywności społecznej oraz budujący więzi społeczne wykuwające się w różnorodnych wspólnych działaniach. Sylwia Rżanek, opiekunka Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej Ochotniczych Straży Pożarnych w Sędziejowicach, przekazała hasło: „MDP dla wspólnoty – pomagamy, bo umiemy – działamy, bo chcemy!” Przypomniała, że OSP kształtują postawy obywatelskie, „bo straż nie pyta, kim jesteś, pyta, czy chcesz pomóc”.
Konferencję podsumował były senator Ireneusz Niewiarowski, prezes Krajowego Stowarzyszenia Sołtysów, nazywany „sołtysem sołtysów”, mówiąc, że obecnie polska wieś dzieli się na obszar aglomeracyjny, który może utracić wiejskość, i obszar zwijający się, którego jest 60 proc. i który czeka na śmiałe decyzje. Uważa on, że trzeba inaczej spojrzeć na rzeczywistość samorządową naszej wsi, a ażeby osiągnąć cele, sołectwa powinny współpracować z gminami.
Po konferencji odbył się finał 24. edycji konkursu „Sołtyska/Sołtys Roku 2025” i rozdanie nagród laureatom. Jedenaście sołtysek i sołtysów otrzymało równorzędne tytuły „Sołtyska/Sołtys Roku 2025”. Dwunasty nagrodzony sołtys to Heliodor Kubiak – sołectwo Osiecz Mały gmina Boniewo, który został uhonorowany tytułem Sołtys Senior za 70 lat pełnienia funkcji.
W imieniu laureatów głos zabrała Anna Lewikowska z sołectwa Waszulki gmina Nidzica, która powiedziała, że w warunkach zmieniającego się otoczenia polska wieś przetrwa, jeżeli zachowa swoje tradycje i wartości, rodzinę i naturę jako fundament, a jeżeli przetrwa wieś, „przetrwamy my jako społeczeństwo i wspólnota”.
Źródło: Senat RP
