Hołd patronowi Litwy
Z okazji kanonizacji biskup Benedykt Wojna poświęcił kamień węgielny pod pierwszy kościół ku czci św. Kazimierza przy kolegium jezuitów. Znamiennym miejscem do czczenia świętego stała się wspaniała barokowa kaplica św. Kazimierza w katedrze wileńskiej ufundowana przez Zygmunta III i Władysława IV. W 1636 roku. uroczyście przeniesiono do niej relikwie świętego. Znajdowały się tu przez ponad trzy wieki. Jednak kiedy władze sowieckiej Litwy wileńską katedrę przekształciły w galerię obrazów, w 1953 roku przeniesiono je z katedry do wileńskiego kościoła świętych Piotra i Pawła. Znajdowały się tam do końca lat 80. Na fali odrodzenia i zmian politycznych właśnie w dniu 4 marca 1989 roku relikwie uroczyście zostały przeniesione z tego kościoła do katedry i znalazły się w Kaplicy Kazimierzowskiej.
Tego roku. Wilno w pierwszej dekadzie marca oddaje hołd zarówno patronowi Litwy, jak i tradycji organizowania Kiermaszu Kaziukowego.
1 marca w Wilnie rozpoczął się odpust św. Kazimierza – patrona Litwy i Polski, który potrwa do 8 marca. Liturgiczne wspomnienie tego świętego przypada w dniu 4 marca. Właśnie tego dnia Mszę św. w języku polskim w katedrze odprawił ks. Edward Dukiel, proboszcz parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Mejszagole. Niestety, w katedrze wileńskiej od czasu jej zwrócenia wiernym - 22 stycznia 1989 roku (w tym dniu dokonano rekonsekracji świątyni, która przez dziesięciolecia służyła jako galeria obrazów) regularnych Mszy św. w języku polskim nie ma. Tradycja odprawiania Mszy św. po polsku oraz w innych językach (tego roku będą to liturgie w języku ukraińskim, włoskim i białoruskim) z okazji odpustu św. Kazimierza została zapoczątkowana z inicjatywy proboszcza katedry ks. Virginijusa Česnulevičiusa w 2020 roku (warto odnotować, że Msze św. po polsku są też odprawiane w kaplicy św. Kazimierza podczas przybywania do Wilna pielgrzymek z Polski). W ostatnim dniu odpustu - 8 marca - Mszę św. o godz. 12.30 w intencji uczestników Kiermaszu Kaziukowego odprawi metropolita wileński abp Gintaras Grušas. Odbędzie się też uroczysta procesja dookoła katedry. O godz. 13.00 w kościele pw. św. Kazimierza odbędzie się koncert „Laudate Sancti Casimiri”
Święty Kazimierz - Kazimierz Jagiellończyk urodził się 3 października 1458 r. w Krakowie jako syn króla Polski, wielkiego księcia litewskiego Kazimierza IV Jagiellończyka i austriackiej księżnej Elżbiety Habsburżanki, zmarł w Grodnie 4 marca 1484 r. w wieku niespełna 26 lat, a jego ciało zostało pochowane w katedrze wileńskiej. Jego wychowawcą był Jan Długosz. Jako królewicz z dynastii Jagiellonów był blisko związany z Wielkim Księstwem Litewskim. Odznaczał się gorliwością w wierze, szczególną czystością ducha i miłosierdziem względem ubogich, a także wielką pobożnością wobec Eucharystii i Najświętszej Maryi Panny. Życie kontemplacyjne łączył z działalnością polityczną, przygotowując się do objęcia władzy w kraju. Niestety, śmiertelna choroba je przerwała. W 1602 r. został ogłoszony świętym. Papież Urban VIII uznał św. Kazimierza za patrona Litwy w 1636 roku, a w 1948 roku Pius XII ogłosił go szczególnym patronem młodzieży litewskiej. Jest uważany również za opiekuna rzemieślników.
Kiermasz Kaziukowy
Od 1604 roku (właśnie ten rok jest uznawany za początek historii Kiermaszu Kaziukowego), kiedy po ogłoszeniu królewicza świętym do Wilna został dostarczony jego sztandar, mieszkańcy grodu na cześć patrona Litwy wyruszali na ulice. Były to procesje cechów rzemieślniczych, zakonów, jak też studentów i mieszczan, często w przebraniach. Zaś z biegiem wieków dzień św. Kazimierza stał się wielkim jarmarkiem, który odbywał się w granicach od dzisiejszego Zielonego Mostu do Zwierzynieckiego, gdzie ustawiali swe budy i wozy uczestnicy kiermaszu.
Od roku 1887 placem centralnym jarmarku był Katedralny, zaś od 1901 – Łukiski. Zmieniały się zwyczaje i wileński Kaziuk stał się w międzywojniu jarmarkiem, na którym w zasadzie sprzedawano rzeczy wyczarowane z drewna: beczki, duhy, łyżki, kadzie, necki, zabawki, koniki bujane, wyroby tkackie oraz z wikliny, a także wileńskie słynne palmy i, oczywiście wyroby piekarzy: słynne smorgońskie obwarzanki i kaziukowe pierniki w kształcie serca, z jakże swojskimi – często w gwarze wileńskiej, napisami, wśród których nie brakło słów wyznania miłości, sympatii czy żartobliwych powiedzonek
Taki Kaziuk jest dziś obecny jedynie na starych fotografiach i w pamięci najstarszych mieszkańców Wileńszczyzny.
Najgorzej Kaziuk się miał za władzy sowieckiej – przeszkadzał religijny rodowód święta. Ale tradycja okazała się silniejsza. I chociaż jarmark przeniósł się z głównej wileńskiej ulicy na Rynek Kalwaryjski. to jednak i tu – w ciasnocie i błocie - można było nabyć autentyczne wyroby z drewna, gliny, wikliny oraz palmy.
Wraz z odrodzeniem kiermasz się nobilitował i już od 1991 roku znów się przeniósł do centrum miasta, nabierając z roku na rok rozmachu. Jednak wyroby prezentowane na kiermaszu dalece odbiegają od dawnego „asortymentu”. Z tradycyjnych pozostały, oczywiście, palmy wileńskie i pierniki, jest wiklina i wyroby ceramiczne, o raczej dekoracyjnym niż użytkowym przeznaczeniu. Jednak dominuje konsumpcja, jedzenie staje się jednym z bardzo istotnych elementów Kaziuka. Na szczęście jest też rozrywka i ta strawa duchowa, w odróżnieniu od „materialnej”, nic nie kosztuje.
Tegoroczny Kiermasz Kaziukowy pod hasłem „I rozkwitają serca” będzie trwał od 6 do 8 marca. W piątek, 6 marca, program kulturalny rozpocznie się od pochodu św. Kazimierza, który wyruszy z Placu Niepodległości o godz. 14.00. i Aleją Giedymina uda się na Plac Katedralny. W pochodzie wezmą udział rzemieślnicy, zespoły folklorystyczne, przebierańcy i głoście.
O godz. 15.00 nastąpi oficjalne otwarcie imprezy na Placu Katedralnym, po czym artyści będą kontynuowali swoje występy na starówce do godz. 19.00.
Tego roku kiermasz nieco zmieni lokalizację, wkroczy na nowe tereny miejskie, tworząc rozległy pierścień otaczający Górę Giedymina oraz mniejszy - obejmujący ulice L. Stuoko-Gucevičiaus, Liejyklos i Uniwersytecką.
Wielki Kiermasz Kaziukowy będzie rozciągał się wzdłuż ścieżek spacerowych Litewskiego Parku Narodowego. Obok pomnika króla Mendoga będzie znajdował się „Plac Artystów”, skupiający artystów sztuki użytkowej, a w pobliżu Starego Arsenału otwarty będzie „Blusturgis” – pchli targ. Rolnicy i inni producenci żywności zaprezentują swoje produkty na Alei Trispalvės.
Kreatywny artel „Avilys” będzie zlokalizowany w Dolinie Świętoroga. Bedzie to tętniąca życiem przestrzeń kreatywna, łącząca sztukę i rzemiosło oraz zapraszająca zwiedzających do zaangażowania się w procesy twórcze.
Największe nowości tego roku, jak zapewniają oirganizatorzy, czekają na odwiedzających na Placu Katedralnym, gdzie znajdzie się „Aleja Życia” – główna atrakcja kiermaszu i symboliczne serce wydarzenia. To właśnie tutaj rzemieślnicy i producenci żywności z pięciu regionów etnograficznych Litwy zaprezentują historie rzemiosła i smaków.
Tradycyjnie kiermasz będzie rozciągał się wzdłuż całej Alei Giedymina, która również w tym roku będzie jedną z głównych jego arterii. Na Placu Łukiskim znajdzie się „Smagurių kiemas” (podwórko smakoszy) - jedno z najbardziej aromatycznych miejsc. Ponad 200 producentów z Litwy, Łotwy, Polski i Estonii zaoferuje swoje wyroby i dania od produktów rolnych po desery i inne przysmaki. A na najmłodszych będzie też czekać bezpłatna karuzela „Kaziukas”.
Rodziny z dziećmi będą mogły również skorzystać z dziecięcego Kaziuka, który będzie miał miejsce w sobotę i niedzielę w centrum handlowym G9. Młodzi twórcy podzielą się tam swoimi rękodziełami i historiami, a dzieci i ich rodzice zostaną zaproszeni na warsztaty, m. in. wypiekania pierników. Będzie też program artystyczny.
Na początku ulicy T. Wrublewskiego znajdziemy tradycyjne produkty spożywcze. Zaś na ulicy Šventaragio rozstawione zostaną namioty przedstawicieli Republiki Twórców; na „Placu Designu”, zlokalizowanym u podjazdów do Doliny Świętoroga, obok Pomnika Giedymina, będzie można kupić ekskluzywne ubrania i akcesoria stworzone przez litewskich projektantów.
Tego roku w Kiermaszu Kaziukowym weźmie udział ponad 1500 handlowców, spośród których swoje wyroby zaprezentuje ponad 900 rzemieślników i twórców oraz około 600 producentów żywności.
Program kulturalny kiermaszu będzie tworzyło ponad 100 artystów ulicznych, aktorów, muzyków oraz grup pieśniarskich i tanecznych. M. in. w sobotę, 7 marca, na Placu Katedralnym od godz. 11.00 do 17.00 – występy zespołów ludowych i rozrywkowych, zaś wieczorem - od godz. 18.30 do 20.00 - będzie można podziwiać „Kaziuko Dūzgės” – jeden z głównych punktów tegorocznego programu kulturalnego - dialog między tradycją a kulturą współczesną. Zespół folklorystyczny „Ratilio” wykona nowoczesne utwory w stylistyce folklorystycznej, natomiast twórcy projektu „Electro Folk LT” zinterpretują pieśni ludowe w nowoczesnych stylach muzyki elektronicznej.
W niedzielę, 8 marca, o godzinie 10.00 rozpocznie się świąteczna zabawa na Placu Katedralnym, a o 14.00 odbędzie się zwieńczenie Kiermaszu Kaziukowego, podczas którego wręczone zostaną nagrody najlepszym rzemieślnikom, a także uroczyste zamknięcie imprezy - koncert o godz. 15. 00.
Nasza Gazeta nr 5 (1559)
