Program obchodów:

Godz. 12.00 – Msza św. w kościele Wniebowstąpienia Pańskiego w Ejszyszkach

Godz. 13.30 – Odsłonięcie i poświęcenie tablicy upamiętniającej ks. Mikołaja Tappera w kościele w Ejszyszkach

Godz. 14.30 – Złożenie wieńców przy Kwaterze Żołnierzy Armii Krajowej na cmentarzu w Ejszyszkach.

Organizator: Solecznicki Oddział Rejonowy Związku Polaków na Litwie

Ks. Mikołaj Tapper był wikariuszem parafii pw. Wniebowstąpienia Pańskiego w Ejszyszkach w latach 1941-1945.

Dzieciństwo i lata nauki
Mikołaj Tapper urodził się 6 października 1913 r. w Warszawie, w rodzinie Piotra Tappera i Janiny Ślesickiej. Miał czworo młodszego rodzeństwa: Jerzego, Janinę, Marię i Michała. Ojciec był oficerem. Mikołaj został ochrzczony w cerkwi prawosławnej, ponieważ ojciec był wyznania prawosławnego. Matka wychowała dzieci po katolicku. W 1915 r. z dziećmi wyjechała do Wilna. Z powodu inwazji bolszewickiej rodzina wyjechała do Ciechanowa, a potem do Aleksandrowa i Torunia. W latach 1924-1926 mieszkali w Wilnie, następnie w Wilejce.

W Wilejce Mikołaj Tapper ukończył gimnazjum. W 1932 r. wstąpił do seminarium duchownego w Wilnie. Jednocześnie studiował na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. W 1938 r. ukończył wydział teologiczny. 11 czerwca 1938 r. przyjął święcenia kapłańskie w katedrze wileńskiej z rąk abp. Romualda Jałbrzykowskiego.

Posługa w parafiach
Posługę rozpoczął jako administrator w parafii św. Stanisława Kostki Wyznawcy w Duksztach (obecnie rejon ignaliński). Został tam skierowany na czas urlopu miejscowego proboszcza ks. Piotra Witolda Stupkiewicza. 14 września 1938 r. został mianowany wikariuszem i prefektem (katechetą w szkole) w parafii Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Prozorokach (obecnie powiat głębocki, obwód witebski na Białorusi).

W 1939 r. na własną prośbę został przeniesiony do Wilna. Był prefektem w szkołach nr 11 (im. Adama Mickiewicza) i nr 19 (im. Władysława Syrokomli) w Wilnie. 26 września 1940 r. został skierowany jako wikariusz do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Mejszagole.

30 sierpnia 1941 r. został wikariuszem w parafii Wniebowstąpienia Pańskiego w Ejszyszkach. Proboszczem wówczas był ks. Bolesław Moczulski. Kluczową działalnością ks. Tappera było prowadzenie opieki społecznej w Ejszyszkach i okolicy.

Działalność patriotyczna
Ks. Tapper zaangażował się także w działalność patriotyczną. Był kapelanem 3. Kompanii 5. Batalionu 77. Pułku Piechoty AK. Nosił pseudonim „Żaba”. Latem 1944 r. dowódca Zgrupowania AK „Północ” porucznik Jan Borysewicz „Krysia” wyznaczył księdza Tappera na kierownika opieki społecznej. Jego zadaniem było zaopatrzenie rodzin ubogich i poszkodowanych przez wojnę, w tym rodzin poległych lub aresztowanych żołnierzy AK. Do utrzymania łączności przydzielono mu dwie łączniczki: Romualdę Kogut ps. „Wilma” z Jurzdyki i Halinę Koczergo ps. „Apteczka” z Ejszyszek, od których ksiądz przyjął przysięgę.

Środki na fundusz opieki społecznej pochodziły z podatków na rzecz państwa polskiego pobieranych przez AK w naturze od miejscowych gospodarzy. Ks. Tapper rozdzielał część środków między potrzebujących. Pomoc otrzymali, na przykład: pani Piotrowska z ulicy Wileńskiej w Ejszyszkach, której mąż policjant został wywieziony w głąb Związku Sowieckiego; ranny żołnierz AK Durkowski ze wsi Poturze; ranny cywil Skrobocki z ul. Raduńskiej w Ejszyszkach; Stefania Łopato z majątku Stacewszczyzna, której mąż – dowódca II plutonu w kompanii „Puszcza” – Michał Łopato był aresztowany przez NKWD; pani Sawicka z majątku Bratomierz, której syn poległ jako żołnierz AK. Osób takich było znacznie więcej.

Ks. Tapper utrzymywał osobiste kontakty z dowódcą Zgrupowania AK „Północ” porucznikiem Janem Borysewiczem „Krysią”, kwatermistrzem tego zgrupowania Kazimierzem Marciszewskim „Czarnym” oraz kolejnymi dowódcami miejscowej kompanii AK Ejszyszki „Puszcza”, m. in. podporucznikiem Michałem Babulem „Gajem”.

Proces karny i śmierć
W nocy z 19 na 20 października 1944 r. AK pod dowództwem podporucznika Michała Babula „Gaja” przeprowadziła akcję wyzwolenia Polaków więzionych przez NKWD. Wówczas zniszczono dokumenty miejscowego komitetu partii oraz zdobyto potrzebne pieczęcie. W nocy z 6 na 7 grudnia 1944 r. oddziały porucznika Jana Borysewicza „Krysi” przeprowadziły ponowną akcję wyzwolenia Ejszyszek – rozbiły miejscowe więzienie NKWD i uwolniły 34 Polaków. Po tych dwóch atakach wzmocnione siły NKWD rozpoczęły masowe prześladowania i aresztowania.

Ks. Tapper został oskarżony o udział w październikowej akcji AK. 25 grudnia 1944 r. wraz z 46-osobową grupą został aresztowany.

W rzeczywistości nie miał nic wspólnego z wojennymi działaniami. Do AK należał brat księdza – podchorąży Jerzy Tapper ps. „Jerzy”, który przez pewien czas był dowódcą kompanii ejszyskiej. Ks. Mikołaj Tapper, jak zauważa profesor Marek Jan Chodakiewicz, jedynie pasował do wizerunku „wroga ludu”, stworzonego przez propagandę komunistyczną.

Ks. Mikołaja więziono w bardzo ciężkich warunkach w Trokach, później w Wilnie. Jak wspomina łączniczka AK Wanda Lisowska „Grażyna”: „Nasz ksiądz „Żaba” miał rany wyjedzone przez wszy. Kiedy go zobaczyłam po trzech tygodniach więzienia, prowadzonego z przesłuchania, był to cień człowieka, byłabym go nie poznała, gdyby nie matka, która podawała mu paczkę i zauważyła go, czy wyczuła sercem matki”.

2-5 kwietnia 1945 r. ks. Tappera sądzono w procesie toczącym się przy drzwiach zamkniętych w więzieniu nr. 1. Wojenny Trybunał Litewskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej skazał ks. Tappera oraz 9 innych więźniów na śmierć przez rozstrzelanie. Prezydium Rady Najwyższej ZSRS ułaskawiło 4 osoby zamieniając im wyrok na 20 lat łagrów. Wyroku wobec pozostałych 6 osób, w tym ks. Tappera, nie zmieniono.

17 sierpnia 1945 r. Ks. Mikołaj Tapper, Michał Babul „Gaj”, Henryk Golimont „Grad”, Józef Chiniewicz „Grom”, Józef Nowicki „Noc” oraz Tomasz Antropik „Arab” zostali rozstrzelani przez NKWD. Miejscem egzekucji było więzienie w Wilnie. Szczątki pomordowanych wrzucono do zbiorowego grobu na terytorium Dworku w Tuskulanach.

Ustalenie prawdy historycznej
Po odrodzeniu niepodległości Litwy rozpoczęły się prace nad ustaleniem prawdy historycznej. 5 grudnia 1990 r. Sąd Najwyższy Republiki Litewskiej zrehabilitował poległych i ks. Tappera. W 1994 r. ustalono miejsce zbiorowego grobu. Rozpoczęły się badania archeologiczne i prace ekshumacyjne. Odnaleziono szczątki 724 osób. Identyfikowano tożsamość 66 osób. Szczątki księdza Tappera nie zostały zidentyfikowane. W 2002 r. powstał Zespół Parku Pamięci w Tuskulanach. Jego częścią jest Kaplica-Kolumbarium, w którym w 2004 r. spoczęły szczątki ofiar egzekucji z lat 1944-1947. Sejm Republiki Litewskiej ogłosił 28 września Dniem Pamięci Ofiar z Tuskulan, ponieważ 28 września 1944 r. był wykonany pierwszy wyrok śmierci. W Kaplicy-Kolumbarium w Tuskulanach spoczywa również ks. Mikołaj Tapper.

Pielęgnowanie pamięci w rejonie solecznickim
17 sierpnia 2025 r. z inicjatywy parafian oraz Solecznickiego Oddziału Rejonowego Związku Polaków na Litwie na czele z prezesem Zdzisławem Palewiczem, przy współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej, w kościele pw. Wniebowstąpienia Pańskiego w Ejszyszkach odbędą się obchody 80. rocznicy śmierci ks. Mikołaja Tappera. Podczas uroczystości zostanie odsłonięta tablica pamiątkowa w hołdzie ks. Mikołajowi Tapperowi.