W obliczu narastających presji i zagrożeń święto to przypomina nam o potrzebie przyjrzenia się obecnej kondycji Bałtyku.
HELCOM zapewnia krajom nadbałtyckim podejmowanie wspólnego wysiłku na rzecz przeciwdziałania zagrożeniom, jakie dotykają nasze morze.
Zagrożenie dla poprawnego funkcjonowania ekosystemu Bałtyku stanowią m.in.:
* przyspieszenie i aktywowanie pewnych negatywnych procesów (np. eutrofizacji) wynikające w głównej mierze z działalności antropogenicznej prowadzonej na lądzie. Eutrofizacja (wzrost trofii czyli żyzności wód) w dalszej kolejności powoduje powstawanie zakwitów cyjanobakterii (sinic) czy glonów oraz powstawanie lub powiększanie się już istniejących martwych stref (z warunkami beztlenowymi, w których większość organizmów nie jest w stanie przeżyć);
* działalność człowieka na morzu, m.in. niezrównoważone rybołówstwo, niewłaściwie prowadzona akwakultura, nadmierne wykorzystanie morza i terenów nadmorskich w celach turystycznych, wykorzystywanie obszarów morskich do celów energetycznych (farmy wiatrowe, woda morska pobierana na potrzeby chłodzenia w elektrowniach jądrowych, która zawracana jest z powrotem do środowiska), zalegające na dnie Morza Bałtyckiego niewybuchy, amunicja i broń chemiczna, działalność wojskowa;
* globalne zmiany klimatu – Morze Bałtyckie jest specyficznym akwenem niezwykle wrażliwym na wahania temperatury, którego zasolenie uzależnione jest od zjawisk naturalnych powodujących dopływ wód z Atlantyku;
* gatunki obce, które mogą stać się inwazyjnymi. Gatunki takie występują poza swoim naturalnym zasięgiem. Mogą zacząć stanowić zagrożenie i wypierać rodzime gatunki, a przynajmniej znacząco ograniczać ich zasięg.
Losy Bałtyku są także w naszych rękach, a warunkiem poprawy stanu Morza Bałtyckiego są wspólne działania i zaangażowanie zarówno rządzących, jak i mieszkańców wszystkich krajów nadbałtyckich.
***
Morze Bałtyckie należy do najmłodszych mórz na świecie. Powstało około 10–15 tysięcy lat temu po ustąpieniu lodowców. Jest morzem śródlądowym o ograniczonej wymianie wód z oceanem. Niskie zasolenie oraz dopływ wód rzecznych sprawiają, że jego ekosystem jest szczególnie wrażliwy na zmiany środowiskowe.
Bałtyk wyróżnia się dużą różnorodnością biologiczną. Występują tu zarówno gatunki morskie, jak i słodkowodne. Jednocześnie wieloletnia eksploatacja zasobów doprowadziła do spadku liczebności wielu populacji ryb, w tym dorsza czy węgorza. W wodach Bałtyku żyje również jedyny tutaj przedstawiciel waleni, czyli morświn, którego populacja z biegiem lat się zmniejsza.
Środowisko Morza Bałtyckiego jest obciążane zagrożeniami takimi jak: zanieczyszczenia pochodzące z przemysłu i gospodarstw domowych, spływ substancji biogennych z rolnictwa. Dlatego też Bałtyk cechuje się wysokim stopniem eutrofizacji, czyli nadmiernego rozwoju glonów i powstawania tzw. stref beztlenowych.
Istotnym problemem jest również intensywny transport morski. Każdego roku przez cieśniny duńskie przepływa ponad 50 tysięcy jednostek, co generuje hałas i wpływa na życie organizmów morskich.
W ostatnim okresie uwagę zwrócił poziom wód Bałtyku. W sezonie 2025/2026 odnotowano najniższych poziom wody od początku prowadzenia pomiarów. Zjawisko to wiązane było m.in. z warunkami atmosferycznymi oraz ograniczoną wymianą wód z Morzem Północnym.
na podst. www.gov.pl
